{"id":61,"date":"2005-10-21T22:26:22","date_gmt":"2005-10-21T19:26:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/?p=61"},"modified":"2014-09-12T21:18:22","modified_gmt":"2014-09-12T18:18:22","slug":"yapsal-eitlik-modelleme-structural-equation-modeling","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/?p=61","title":{"rendered":"Yap\u0131sal E\u015fitlik Modelleme (Structural Equation Modeling)"},"content":{"rendered":"

Yap\u0131sal E\u015fitlik Modelleme (Structural Equation Modeling) tekni\u011finin uygulanmas\u0131 ve Lisrel program\u0131 ile \u00f6rnek analizleri ve analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131, yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda bulabilirsiniz.<\/p>\n

Yap\u0131sal E\u015fitlik Modelleme- Yap\u0131sal E\u015fitlik Modeli (YEM), son y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de giderek pop\u00fclerle\u015fen bir istatistiksel analiz y\u00f6ntemidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n zihnindeki, ara\u015ft\u0131rma hen\u00fcz yap\u0131lmadan \u00f6nce varolan de\u011fi\u015fkenleraras\u0131 ili\u015fkilere ait bir modelin, ara\u015ft\u0131rmadan elde edilen veriler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile s\u0131nanmas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Varyans analizi, manova, fakt\u00f6r analizi, regresyon gibi daha al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k istatistiksel y\u00f6ntemlerden en b\u00fcy\u00fck fark\u0131 \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fken aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi modeller \u015feklinde inceleyebilmesidir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Buna g\u00f6re ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ilgilendi\u011fi de\u011fi\u015fkenlerin ger\u00e7ek d\u00fcnyada birbirleriyle olan ili\u015fkilerini ve bu ili\u015fkilerin y\u00f6nlerini tan\u0131mlayan bir fikre sahiptir. Bu fikir temelde bir modeldir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ilgilendi\u011fi de\u011fi\u015fkenlere ait \u00f6l\u00e7ekleri kullanarak verilerini toplar ve bu verilerin analizini kafas\u0131ndaki ili\u015fkiler do\u011frultusunda yapar. Yap\u0131sal e\u015fitlik modelleri, bu analizin yap\u0131labilmesine olanak tan\u0131yan bir istatistiksel y\u00f6ntemdir.<\/p>\n

\u015fu \u00f6rnek yap\u0131sal e\u015fitlik modellerinin anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olabilir:<\/p>\n

Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, anne bak\u0131m stratejisinin bireylerin ba\u011flanma modellerini belirledi\u011fini, bireylerin ba\u011flanma modellerinin ve bili\u015fsel \u015femalar\u0131n\u0131n e\u015fe y\u00f6nelik tutumlar\u0131 belirledi\u011fini, e\u015fe y\u00f6nelik tutumlar\u0131n ise evlilik doyumunu belirledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n kafas\u0131ndaki model \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yukar\u0131daki model olduk\u00e7a genel bir modeli g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f y\u00f6ntemlerle yap\u0131lacak olsayd\u0131 bu model i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek analiz alternatiflerinden birisi farkl\u0131 anne bak\u0131m stratejileri alm\u0131\u015f gruplar\u0131n ba\u011flanma modellerinin birbirinden farkl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u011flanma modeli de\u011fi\u015fkeni s\u00fcrekli de\u011fi\u015fken cinsinden \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc ise varyans analizi ile s\u00fcreksiz de\u011fi\u015fken cinsinden \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc ise kay kare (ki kare) analizi ile saptamak olabilirdi. Daha sonra farkl\u0131 ba\u011flanma modellerine ve farkl\u0131 bili\u015fsel \u015femalara sahip ki\u015filerin e\u015fe y\u00f6nelik tutumlar\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek amac\u0131yla iki fakt\u00f6rl\u00fc varyans analizi yap\u0131labilirdi. Son olarak bir \u00f6nceki ad\u0131mda e\u011fer bir farkl\u0131l\u0131k bulundu ise e\u015fe y\u00f6nelik tutum puanlar\u0131 ile evlilik doyumu aras\u0131ndaki ili\u015fki korelasyo analizi ile belirlenebilirdi. Fakat bu \u015fekliyle istatistiksel olarak \u00e7ok ciddi hatalar yap\u0131lm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n

Birincisi istatistiksel test yap\u0131larak elde edilmi\u015f bir karar\u0131n %5 ya da ya da %1 hata pay\u0131yla verilmi\u015f olmas\u0131 gerekirken yukar\u0131da anlat\u0131lan her bir a\u015famada bu %5 ya da %1 hata paylar\u0131 giderek birikmekte ve en sonunda verilecek olan kararda en fazla %5 ya da %1 olmas\u0131 gereken 1. tip hata oran\u0131 analiz ad\u0131mlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok daha y\u00fcksek olacakt\u0131r. \u00c7ok daha \u00f6nemlisi yukar\u0131daki ad\u0131mlar takip edilirken bu modelin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fi\u015fkenlerin birlikte ili\u015fkileri tamamen g\u00f6zard\u0131 edilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Yine klasik y\u00f6ntemlerle regresyon analizi kullan\u0131larak karar verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor olsayd\u0131 \u00f6nce anne bak\u0131m stratejisi puanlar\u0131n\u0131n ba\u011flanma modellerini yorday\u0131p yordamad\u0131\u011f\u0131 sonra ba\u011flanma modellerinin ve bili\u015fsel \u015femalar\u0131n e\u015fe y\u00f6nelik tutum de\u011fi\u015fkenini yorday\u0131p yordamad\u0131\u011f\u0131 ve en sonunda e\u015fe y\u00f6nelik tutum de\u011fi\u015fkeninin evlilik doyumunu yorday\u0131p yordamad\u0131\u011f\u0131 saptanacakt\u0131. Fakat b\u00fct\u00fcn bu analizler yine modelin bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesine imkan vermeyecektir.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131 ile bu ko\u015fulda ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya gereken b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fkenlerin birlikte ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u0131\u015fte bunu sa\u011flayan analizler yap\u0131sal e\u015fitlik modelleri analizleridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yap\u0131sal E\u015fitlik Modelleme (Structural Equation Modeling) tekni\u011finin uygulanmas\u0131 ve Lisrel program\u0131 ile \u00f6rnek analizleri ve analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131, yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda bulabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-61","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":149,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61\/revisions\/149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}