{"id":94,"date":"2006-01-25T22:04:55","date_gmt":"2006-01-25T20:04:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/?p=94"},"modified":"2006-01-25T22:04:55","modified_gmt":"2006-01-25T20:04:55","slug":"faktnalizi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/?p=94","title":{"rendered":"Fakt\u00f6r Analizi-2"},"content":{"rendered":"<p>A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 (ke\u015ffedici, exploratory) Fakt\u00f6r Analizi konusunda G\u00fclcan B\u00fcd\u00fc\u015f, Mine Demirci, \u015febnem \u0131lhan Agan ve Ramazan \u015f\u00fckr\u00fc Parmaks\u0131z&#8217;\u0131n haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 yaz\u0131y\u0131 yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda okuyabilirsiniz. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-86\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/key.jpg\" border=\"0\" alt=\"Image\" title=\"Image\" hspace=\"6\" width=\"150\" height=\"112\" \/>  <!--more-->          <!--[if !mso]> \n\n<style> v:* {behavior:url(#default#VML);} o:* {behavior:url(#default#VML);} w:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);} <\/style>\n\n <![endif]--> FAKT\u00d6R ANAL\u0131Z\u0131 <!--[if gte mso 9]><xml>  <o:DocumentProperties>   <o:Author>Celal K\u00d6KSAL<\/o:Author>   <o:LastAuthor>serce<\/o:LastAuthor>   <o:Revision>2<\/o:Revision>   <o:TotalTime>712<\/o:TotalTime>   <o:Created>2006-01-25T20:10:00Z<\/o:Created>   <o:LastSaved>2006-01-25T20:10:00Z<\/o:LastSaved>   <o:Pages>1<\/o:Pages>   <o:Words>11647<\/o:Words>   <o:Characters>66388<\/o:Characters>   <o:Company>TRAF\u0131K<\/o:Company>   <o:Lines>553<\/o:Lines>   <o:Paragraphs>155<\/o:Paragraphs>   <o:CharactersWithSpaces>77880<\/o:CharactersWithSpaces>   <o:Version>12.3111<\/o:Version>  <\/o:DocumentProperties> <\/xml><![endif]-->  <!--[if gte mso 9]><xml>  <w:WordDocument>   <w:HideGrammaticalErrors\/>   <w:TrackMoves>false<\/w:TrackMoves>   <w:TrackFormatting>false<\/w:TrackFormatting>   <w:HyphenationZone>21<\/w:HyphenationZone>   <w:ValidateAgainstSchemas\/>   <w:SaveIfXMLInvalid>false<\/w:SaveIfXMLInvalid>   <w:IgnoreMixedContent>false<\/w:IgnoreMixedContent>   <w:AlwaysShowPlaceholderText>false<\/w:AlwaysShowPlaceholderText>   <w:Compatibility>    <w:BreakWrappedTables\/>    <w:SnapToGridInCell\/>    <w:WrapTextWithPunct\/>    <w:UseAsianBreakRules\/>    <w:UseWord2002TableStyleRules\/>    <w:DontUseIndentAsNumberingTabStop\/>    <w:FELineBreak11\/>    <w:WW11IndentRules\/>    <w:DontAutofitConstrainedTables\/>    <w:AutofitLikeWW11\/>    <w:UseNormalStyleForList\/>   <\/w:Compatibility>   <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4<\/w:BrowserLevel>   <m:mathPr><m:brkBin m:val=\"before\"\/><m:brkBinSub m:val=\"--\"\/><m:defaultJc     m:val=\"centerGroup\"\/><m:lMargin m:val=\"1440\"\/><m:rMargin m:val=\"1440\"\/><m:preSp     m:val=\"120\"\/><m:postSp m:val=\"120\"\/><m:intLim m:val=\"subSup\"\/><m:naryLim     m:val=\"undOvr\"\/><m:wrapIndent m:val=\"1440\"\/><m:smallFrac m:val=\"off\"\/><m:naryGrow\/><\/m:mathPr><\/w:WordDocument> <\/xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>  <w:LatentStyles DefLockedState=\"false\" DefUnhideWhenUsed=\"false\"   DefSemiHidden=\"false\" DefQFormat=\"false\" LatentStyleCount=\"156\">   <w:LsdException QFormat=\"true\" Name=\"Normal\"\/>   <w:LsdException QFormat=\"true\" Name=\"heading 1\"\/>   <w:LsdException QFormat=\"true\" Name=\"heading 2\"\/>   <w:LsdException QFormat=\"true\" Name=\"heading 3\"\/>   <w:LsdException QFormat=\"true\" Name=\"Normal Indent\"\/>  <\/w:LatentStyles> <\/xml><![endif]-->  <!--  \/* Font Definitions *\/  @font-face \t{font-family:Wingdings; \tpanose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0; \tmso-font-charset:2; \tmso-generic-font-family:auto; \tmso-font-pitch:variable; \tmso-font-signature:0 268435456 0 0 -2147483648 0;} @font-face \t{font-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tpanose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0; \tmso-font-alt:\"Times New Roman\"; \tmso-font-charset:0; \tmso-generic-font-family:roman; \tmso-font-format:other; \tmso-font-pitch:auto; \tmso-font-signature:7 0 0 0 17 0;} @font-face \t{font-family:\"Swiss 72 1 BT\"; \tpanose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0; \tmso-font-alt:\"Times New Roman\"; \tmso-font-charset:162; \tmso-generic-font-family:roman; \tmso-font-format:other; \tmso-font-pitch:auto; \tmso-font-signature:7 0 0 0 17 0;}  \/* Style Definitions *\/  p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal \t{mso-style-unhide:no; \tmso-style-qformat:yes; \tmso-style-parent:\"\"; \tmargin:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader \t{mso-style-unhide:no; \tmargin:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \ttab-stops:center 8.0cm right 16.0cm; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter \t{mso-style-unhide:no; \tmargin:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \ttab-stops:center 8.0cm right 16.0cm; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} a:link, span.MsoHyperlink \t{mso-style-unhide:no; \tcolor:blue; \ttext-decoration:underline; \ttext-underline:single;} a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed \t{mso-style-unhide:no; \tcolor:purple; \ttext-decoration:underline; \ttext-underline:single;} p \t{mso-style-unhide:no; \tmso-margin-top-alt:auto; \tmargin-right:0cm; \tmso-margin-bottom-alt:auto; \tmargin-left:0cm; \tmso-pagination:widow-orphan; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} span.style1 \t{mso-style-name:style1; \tmso-style-unhide:no; \tmso-ansi-font-size:8.0pt; \tmso-bidi-font-size:8.0pt;} p.style11, li.style11, div.style11 \t{mso-style-name:style11; \tmso-style-unhide:no; \tmso-margin-top-alt:auto; \tmargin-right:0cm; \tmso-margin-bottom-alt:auto; \tmargin-left:0cm; \tmso-pagination:widow-orphan; \tfont-size:8.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.Default, li.Default, div.Default \t{mso-style-name:Default; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:\"\"; \tmargin:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tcolor:black; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.Pa6, li.Pa6, div.Pa6 \t{mso-style-name:Pa6; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:Default; \tmso-style-next:Default; \tmargin:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tline-height:12.05pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} span.A7 \t{mso-style-name:A7; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:\"\"; \tmso-ansi-font-size:14.0pt; \tmso-bidi-font-size:14.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tcolor:black;} p.Pa4, li.Pa4, div.Pa4 \t{mso-style-name:Pa4; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:Default; \tmso-style-next:Default; \tmargin-top:5.0pt; \tmargin-right:0cm; \tmargin-bottom:0cm; \tmargin-left:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-line-height-alt:9.05pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Swiss 72 1 BT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.Pa1, li.Pa1, div.Pa1 \t{mso-style-name:Pa1; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:Default; \tmso-style-next:Default; \tmargin-top:5.0pt; \tmargin-right:0cm; \tmargin-bottom:0cm; \tmargin-left:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-line-height-alt:9.05pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Swiss 72 1 BT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.Pa5, li.Pa5, div.Pa5 \t{mso-style-name:Pa5; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:Default; \tmso-style-next:Default; \tmargin-top:5.0pt; \tmargin-right:0cm; \tmargin-bottom:0cm; \tmargin-left:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-line-height-alt:11.05pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman PSMT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} p.Pa2, li.Pa2, div.Pa2 \t{mso-style-name:Pa2; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:Default; \tmso-style-next:Default; \tmargin-top:5.0pt; \tmargin-right:0cm; \tmargin-bottom:0cm; \tmargin-left:0cm; \tmargin-bottom:.0001pt; \tmso-line-height-alt:9.05pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tmso-layout-grid-align:none; \ttext-autospace:none; \tfont-size:12.0pt; \tfont-family:\"Swiss 72 1 BT\"; \tmso-fareast-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-bidi-font-family:\"Times New Roman\"; \tmso-ansi-language:TR; \tmso-fareast-language:TR;} .MsoChpDefault \t{mso-style-type:export-only; \tfont-size:10.0pt; \tmso-ansi-font-size:10.0pt; \tmso-bidi-font-size:10.0pt;}  \/* Page Definitions *\/  @page \t{mso-footnote-separator:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") fs; \tmso-footnote-continuation-separator:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") fcs; \tmso-endnote-separator:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") es; \tmso-endnote-continuation-separator:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") ecs;} @page Section1 \t{size:595.45pt 841.7pt; \tmargin:70.9pt 70.9pt 84.5pt 70.9pt; \tmso-header-margin:35.45pt; \tmso-footer-margin:35.45pt; \tmso-page-numbers:roman-lower 1; \tmso-even-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") ef1; \tmso-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") f1; \tmso-paper-source:0;} div.Section1 \t{page:Section1;} @page Section2 \t{size:595.45pt 841.7pt; \tmargin:70.9pt 70.9pt 84.5pt 70.9pt; \tmso-header-margin:35.45pt; \tmso-footer-margin:35.45pt; \tmso-page-numbers:roman-lower 1; \tmso-even-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") ef1; \tmso-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") f1; \tmso-paper-source:0;} div.Section2 \t{page:Section2;} @page Section3 \t{size:595.45pt 841.7pt; \tmargin:70.9pt 70.9pt 84.5pt 70.9pt; \tmso-header-margin:35.45pt; \tmso-footer-margin:35.45pt; \tmso-page-numbers:1; \tmso-even-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") ef1; \tmso-footer:url(\"faktor_analizi_files\/header.htm\") f3; \tmso-paper-source:0;} div.Section3 \t{page:Section3;}  \/* List Definitions *\/  @list l0 \t{mso-list-id:94178934; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:214089722 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l0:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l1 \t{mso-list-id:187568572; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:414377826 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l1:level1 \t{mso-level-tab-stop:18.7pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:18.7pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l2 \t{mso-list-id:266154573; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-778157502 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l2:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l3 \t{mso-list-id:269972318; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1133148744 69140489 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l3:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F076; \tmso-level-tab-stop:76.55pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:76.55pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Wingdings;} @list l4 \t{mso-list-id:292829986; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:2107785588 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l4:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l5 \t{mso-list-id:297343413; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-177329622 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l5:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l6 \t{mso-list-id:307055753; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-226200286 69140481 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l6:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:69.45pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:69.45pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l7 \t{mso-list-id:418331533; \tmso-list-type:simple; \tmso-list-template-ids:-1234682814;} @list l7:level1 \t{mso-level-tab-stop:none; \tmso-level-number-position:left; \tmso-level-legacy:yes; \tmso-level-legacy-indent:15.85pt; \tmso-level-legacy-space:0cm; \tmargin-left:0cm; \ttext-indent:0cm; \tfont-family:\"Times New Roman\";} @list l8 \t{mso-list-id:437995172; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1564163658 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l8:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l9 \t{mso-list-id:495806334; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:767597068 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l9:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10 \t{mso-list-id:495876886; \tmso-list-template-ids:-1902740764;} @list l10:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level2 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-tab-stop:72.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level3 \t{mso-level-number-format:roman-lower; \tmso-level-tab-stop:108.0pt; \tmso-level-number-position:right; \ttext-indent:-9.0pt;} @list l10:level4 \t{mso-level-tab-stop:144.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level5 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-tab-stop:180.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level6 \t{mso-level-number-format:roman-lower; \tmso-level-tab-stop:216.0pt; \tmso-level-number-position:right; \ttext-indent:-9.0pt;} @list l10:level7 \t{mso-level-tab-stop:252.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level8 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-tab-stop:288.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l10:level9 \t{mso-level-number-format:roman-lower; \tmso-level-tab-stop:324.0pt; \tmso-level-number-position:right; \ttext-indent:-9.0pt;} @list l11 \t{mso-list-id:509947632; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1075420022 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l11:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l12 \t{mso-list-id:532692782; \tmso-list-template-ids:-1276102;} @list l12:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:18.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:18.0pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tmso-ansi-font-size:10.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l13 \t{mso-list-id:535235590; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-339692522 69140481 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l13:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l14 \t{mso-list-id:580139773; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1423609294 69140503 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l14:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-text:\"%1)\"; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l15 \t{mso-list-id:594480315; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:823937956 1638165822 2067061318 1621885800 768135472 -1629613398 2091128576 -1107102058 1689803192 1304987934;} @list l15:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F071; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Wingdings;} @list l16 \t{mso-list-id:607545344; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:637698978 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l16:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l17 \t{mso-list-id:631129342; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:564543258 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l17:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:53.4pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:53.4pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l18 \t{mso-list-id:667295648; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-134321524 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l18:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l19 \t{mso-list-id:686374742; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1637324458 472659880 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l19:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-tab-stop:53.4pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:53.4pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l20 \t{mso-list-id:732511167; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1254951416 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l20:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l21 \t{mso-list-id:801650639; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1950693494 69140489 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l21:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F076; \tmso-level-tab-stop:76.55pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:76.55pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Wingdings;} @list l22 \t{mso-list-id:808740400; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-20783554 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l22:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:18.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:18.0pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l23 \t{mso-list-id:838034188; \tmso-list-type:simple; \tmso-list-template-ids:888942304;} @list l23:level1 \t{mso-level-tab-stop:none; \tmso-level-number-position:left; \tmso-level-legacy:yes; \tmso-level-legacy-indent:11.5pt; \tmso-level-legacy-space:0cm; \tmargin-left:0cm; \ttext-indent:0cm; \tfont-family:Arial;} @list l24 \t{mso-list-id:849368154; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-84755454 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l24:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\";} @list l25 \t{mso-list-id:954748928; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1237305090 69140503 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l25:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-text:\"%1)\"; \tmso-level-tab-stop:18.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:18.0pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l26 \t{mso-list-id:985938556; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1140849476 69140489 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l26:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F076; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Wingdings;} @list l27 \t{mso-list-id:1011108387; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-610641294 -1688964508 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l27:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-tab-stop:53.4pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:53.4pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l28 \t{mso-list-id:1109426149; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1910128990 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l28:level1 \t{mso-level-tab-stop:69.45pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:69.45pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l29 \t{mso-list-id:1157383346; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1142863242 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l29:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level=text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:53.4pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:53.4pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l30 \t{mso-list-id:1159349006; \tmso-list-template-ids:1698356222;} @list l30:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tmso-ansi-font-size:10.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l31 \t{mso-list-id:1313099963; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1141573382 69140503 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l31:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-text:\"%1)\"; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l32 \t{mso-list-id:1331133391; \tmso-list-type:simple; \tmso-list-template-ids:142006246;} @list l32:level1 \t{mso-level-tab-stop:none; \tmso-level-number-position:left; \tmso-level-legacy:yes; \tmso-level-legacy-indent:12.6pt; \tmso-level-legacy-space:0cm; \tmargin-left:0cm; \ttext-indent:0cm; \tfont-family:Arial;} @list l33 \t{mso-list-id:1373535140; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1018436440 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l33:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:21.25pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:21.25pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l34 \t{mso-list-id:1455825283; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1352093048 69140503 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l34:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-text:\"%1)\"; \tmso-level-tab-stop:54.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:54.0pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l35 \t{mso-list-id:1541748230; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1792562886 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l35:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l36 \t{mso-list-id:1614048919; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-909898654 69140489 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l36:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F076; \tmso-level-tab-stop:75.8pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:75.8pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Wingdings;} @list l37 \t{mso-list-id:1637249817; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-956928158 69140495 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l37:level1 \t{mso-level-tab-stop:18.0pt; \tmso-level-number-position:left;  \tmargin-left:18.0pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l38 \t{mso-list-id:1684211242; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1172760876 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l38:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l39 \t{mso-list-id:1732659003; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-565931912 -992308192 765115742 1347312392 -1477820826 850300840 -1755264752 -421770778 1281380000 -1323256636;} @list l39:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:&#8226;; \tmso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\";} @list l40 \t{mso-list-id:1750155788; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:697842354 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l40:level1 \t{mso-level-tab-stop:18.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:18.0pt; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l41 \t{mso-list-id:2020501213; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-385081780 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l41:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l42 \t{mso-list-id:2052226237; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:1568706244 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l42:level1 \t{mso-level-tab-stop:36.0pt; \tmso-level-number-position:left; \ttext-indent:-18.0pt;} @list l43 \t{mso-list-id:2084176417; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:-1435730586 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485 69140481 69140483 69140485;} @list l43:level1 \t{mso-level-number-format:bullet; \tmso-level-text:F0B7; \tmso-level-tab-stop:53.4pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:53.4pt; \ttext-indent:-18.0pt; \tfont-family:Symbol;} @list l44 \t{mso-list-id:2106532412; \tmso-list-type:hybrid; \tmso-list-template-ids:544493898 69140503 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l44:level1 \t{mso-level-number-format:alpha-lower; \tmso-level-text:\"%1)\"; \tmso-level-tab-stop:54.0pt; \tmso-level-number-position:left; \tmargin-left:54.0pt; \ttext-indent:-18.0pt;} ol \t{margin-bottom:0cm;} ul \t{margin-bottom:0cm;} .style1 {font-family: Arial, Helvetica, sans-serif} -->  <!--[if gte mso 10]> \n\n<style>  \/* Style Definitions *\/  table.MsoNormalTable \t{mso-style-name:\"Table Normal\"; \tmso-tstyle-rowband-size:0; \tmso-tstyle-colband-size:0; \tmso-style-noshow:yes; \tmso-style-unhide:no; \tmso-style-parent:\"\"; \tmso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; \tmso-para-margin:0cm; \tmso-para-margin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tfont-size:10.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\";} table.MsoTableGrid \t{mso-style-name:\"Table Grid\"; \tmso-tstyle-rowband-size:0; \tmso-tstyle-colband-size:0; \tmso-style-unhide:no; \tborder:solid windowtext 1.0pt; \tmso-border-alt:solid windowtext .5pt; \tmso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; \tmso-border-insideh:.5pt solid windowtext; \tmso-border-insidev:.5pt solid windowtext; \tmso-para-margin:0cm; \tmso-para-margin-bottom:.0001pt; \tmso-pagination:widow-orphan; \tfont-size:10.0pt; \tfont-family:\"Times New Roman\";} <\/style>\n\n <![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>  <o:shapedefaults v:ext=\"edit\" spidmax=\"2050\"\/> <\/xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>  <o:shapelayout v:ext=\"edit\">   <o:idmap v:ext=\"edit\" data=\"1\"\/>  <\/o:shapelayout><\/xml><![endif]-->  <span style=\"font-size: 12pt; line-height: 150%; font-family: 'Times New Roman'\"><br \/> <\/span><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial\"><br \/> <\/span><\/strong>  <\/p>\n<div class=\"style1\">\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>1. G\u0130R\u0130\u015e<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>\u0131lk olarak 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Spearman taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Fakt\u00f6r Analizinin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131, bilgisayar teknolojisinde 1970&#8217;li y\u0131llarda ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 geli\u015fme ile m\u00fcmk\u00fcn olabilmi\u015ftir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, alt\u0131nda de\u011fi\u015fkenler seti olan ve fakt\u00f6r olarak adland\u0131r\u0131lan genel de\u011fi\u015fkenin olu\u015fturulmas\u0131 bi\u00e7imidir. \u00c7ok say\u0131da de\u011fi\u015fkenle \u00e7al\u0131\u015fmak s\u0131k\u0131c\u0131 olabilir. E\u011fer de\u011fi\u015fkenler, ger\u00e7ekten daha genel bir de\u011fi\u015fkenin sadece farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm de\u011ferleri ise, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ve basitle\u015ftirmek i\u00e7in genel de\u011fi\u015fken de\u011ferleri olu\u015fturulabilir. S\u00f6z konusu teknik, ayn\u0131 zamanda \u00e7oklu ba\u011flant\u0131 probleminin \u00e7\u00f6z\u00fclmesine de katk\u0131da bulunur. Fakt\u00f6r analizi, verilerin k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi i\u015flemini g\u00f6r\u00fcr (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi, birbirleriyle ili\u015fkili veri yap\u0131lar\u0131n\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve daha az say\u0131da yeni veri yap\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, bir olu\u015fumu, nedeni a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 varsay\u0131lan de\u011fi\u015fkenleri gruplayarak ortak fakt\u00f6rleri ortaya koymak, bir olu\u015fumu etkileyen de\u011fi\u015fkenleri gruplamak, maj\u00f6r ve min\u00f6r fakt\u00f6rleri tan\u0131mlamak amac\u0131yla ba\u015fvurulan bir y\u00f6ntemdir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizine ortak boyutlar saptanarak, boyut indirgeme ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131n<span>  <\/span>yok<span>  <\/span>edilmesi<span>  <\/span>y\u00f6ntemidir<span>  <\/span>denilebilir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<span>    <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkenin birka\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanmas\u0131 tekni\u011fidir. Mesela, bir ankette 100 madde olsun. S\u00f6z konusu anket sonucunda deneklerin; s\u00f6zel, matematiksel ve analitik kabiliyetleri de\u011ferlendirilmek istenmi\u015ftir. Fakt\u00f6r analizinin uygulanmas\u0131 suretiyle, s\u00f6z konusu kabiliyetlerin her birisi i\u00e7in bir &#8220;fakt\u00f6r skoru&#8221; elde edilebilir. Analiz, \u00fc\u00e7ten daha az veya daha fazla birbirinden farkl\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, birbiriyle ili\u015fkili \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fkeni bir araya getirerek az say\u0131da kavramsal olarak anlaml\u0131 yeni de\u011fi\u015fkenler (fakt\u00f6rler, boyutlar) bulmay\u0131, ke\u015ffetmeyi ama\u00e7layan \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli bir istatistiktir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2005).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, bir fakt\u00f6rle\u015ftirme ya da ortak fakt\u00f6r ad\u0131 verilen yeni kavramlar\u0131 (de\u011fi\u015fkenleri) ortaya \u00e7\u0131karma ya da maddelerin fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferlerini kullanarak kavramlar\u0131n i\u015flevsel tan\u0131mlar\u0131n\u0131 elde etme s\u00fcreci olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131r (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2005).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Daniel&#8217;e (1983) g\u00f6re fakt\u00f6r analizi, bir grup de\u011fi\u015fkenin kovaryans yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemek ve bu de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki<span>  <\/span>ili\u015fkileri, fakt\u00f6r olarak isimlendirilen \u00e7ok daha az say\u0131daki g\u00f6zlenemeyen gizli de\u011fi\u015fkenler bak\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131klamay\u0131 sa\u011flamak \u00fczere d\u00fczenlenmi\u015f bir tekniktir. Rennie (1997) ise, Fakt\u00f6r analizini, maksimum varyans\u0131 a\u00e7\u0131klayan az say\u0131da a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 fakt\u00f6re (kavrama) ula\u015fmay\u0131 ama\u00e7layan ve g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri temel alan bir hesaplama mant\u0131\u011f\u0131na sahip analitik bir teknik olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r (Akt.B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinin ad\u0131mlar\u0131; <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<ul style=\"margin-top: 0cm\">\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><span>\u0131lk b\u00fct\u00fcn      de\u011fi\u015fkenler i\u00e7in korelasyon matrisi hesaplan\u0131r. S\u00f6z konusu matristen,      di\u011fer de\u011fi\u015fkenler ile ili\u015fkili olmayan de\u011fi\u015fkenler belirlenir. Ayr\u0131ca,      fakt\u00f6r modelinin uygunlu\u011fu da bu safhada de\u011ferlendirilebilir. <\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><span>\u0131kinci ad\u0131m      fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesidir. Bu ad\u0131mda, se\u00e7ilen modelin veriye ne      kadar uyumlu oldu\u011fu tespit edilir. <\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><span>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ad\u0131m      rotasyon olup, fakt\u00f6rleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek daha iyi yorumlanabilir hale      getirilir.<span>    <\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><span>Her vaka i\u00e7in      her fakt\u00f6r\u00fcn skoru hesaplan\u0131r. S\u00f6z konusu skorlar de\u011fi\u015fik analizler i\u00e7in      kullan\u0131labilir (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>2. FAKT\u00d6R ANAL\u0131Z\u0131N\u0131N AMACI<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi<span>  <\/span>p de\u011fi\u015fkenli bir olayda<span>  <\/span>(p boyutlu uzay) birbirleri ile \u0131li\u015fkili de\u011fi\u015fkenleri biraraya getirerek az say\u0131da yeni<span>  <\/span>(ortak)<span>  <\/span>ili\u015fkisiz de\u011fi\u015fken<span>  <\/span>bulmay\u0131<span>  <\/span>ama\u00e7lar (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi ile de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmak ve de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerden yararlanarak baz\u0131 yeni yap\u0131lar ortayla \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn olur. Bu son ama\u00e7 de\u011fi\u015fkenleri s\u0131n\u0131flayarak tek bir fakt\u00f6r alt\u0131nda birle\u015ftirmek ve yeni a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ortak fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Bazen, ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n elinde birbirleri ile ili\u015fkili bir\u00e7ok de\u011fi\u015fken olabilir. S\u00f6z konusu de\u011fi\u015fkenler, fakt\u00f6r veya genel bir de\u011fi\u015fkenin de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerdeki \u00f6l\u00e7\u00fcmleri olan bir de\u011fi\u015fkenler seti olabilir (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri inceleyerek, de\u011fi\u015fkenlerin daha anlaml\u0131 ve \u00f6zet bir \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (Tatl\u0131dil, 1992).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 35.4pt\"><span>Fakt\u00f6r analizi \u00e7o\u011fu kez ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131lan \u00e7ok say\u0131daki de\u011fi\u015fkenin asl\u0131nda bir ka\u00e7 temel de\u011fi\u015fkenle ifade edilebilip edilemeyece\u011finin merak edildi\u011fi durumlarda kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin insanlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun g\u00fcnl\u00fck olarak ald\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 besinler, asl\u0131nda v\u00fccuttaki kullan\u0131mlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan karbonhidratlar, ya\u011flar ve proteinler olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 grupta toplanabilir. Ya da sosyal bilimlerden \u00f6rnek vermek gerekirse, dil \u00f6\u011frenebilme, bulmaca \u00e7\u00f6zebilme, problem \u00e7\u00f6zebilme, uyaranlara aras\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck farklar\u0131 ay\u0131rt edebilme, ifade yetene\u011fi, olaylar ya da nesneler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri kavrayabilme gibi pek \u00e7ok zeka g\u00f6stergesi durum asl\u0131nda s\u00f6zel ve say\u0131sal olmak \u00fczere iki zeka grubunda toplanabilir (<a href=\"http:\/\/www.istatistik.%20gen.tr\/index.php?option=com_content&#038;task=view&#038;id=24&#038;Itemid=2\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">http:\/\/istatistik.gen.tr<\/span><\/a>).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi, geli\u015ftirilen<span>   <\/span>\u00f6l\u00e7me<span>   <\/span>arac\u0131nda,<span>   <\/span>maddeler<span>  <\/span>aras\u0131ndaki<span>   <\/span>korelasyonlar arac\u0131n tek bir yap\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin kan\u0131t olarak ele al\u0131nabilir. Bu nedenle, geli\u015ftirilmekte olan bir \u00f6l\u00e7me arac\u0131nda yer alan her bir uyarana (maddeye) cevaplay\u0131c\u0131lar\u0131n verdi\u011fi tepkiler aras\u0131nda belli bir d\u00fczen olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ortaya<span>  <\/span>koymak istedi\u011fi sonu\u00e7lardan <span> <\/span>biridir.<span>   <\/span>Bu<span>  <\/span>ama\u00e7la<span>  <\/span>kullan\u0131lan<span>  <\/span>fakt\u00f6r analizi<span>  <\/span>sosyal bilimlerde, ba\u015fta psikolojik boyutlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131nda ve boyutlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi ile ilgili bilgi edinilmesinde kullan\u0131lan \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli analiz tekniklerinden biridir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi; \u00f6zellikle sosyal bilimler, e\u011fitim bilimleri, t\u0131p, psikoloji, sosyoloji gibi alanlarda, birimlerin \u00e7ok say\u0131da birbirleriyle ili\u015fkisiz fakat bir fenomeni a\u00e7\u0131klamakta yararlan\u0131labilecek olanlar\u0131n\u0131 toplayarak (gruplayarak) yeni bir isimle fakt\u00f6r tan\u0131mlamay\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 olan bir y\u00f6ntemdir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi g\u00f6zlenen ve aralar\u0131nda korelasyon bulunan X veri matrisindeki p de\u011fi\u015fkenden g\u00f6zlenemeyen fakat de\u011fi\u015fkenlerin bir araya gelmesi ile ortaya \u00e7\u0131kan, s\u0131n\u0131flamay\u0131 yans\u0131tan rasgele fakt\u00f6rleri ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7lar. T\u00fcretilen bu yeni de\u011fi\u015fkenlere fakt\u00f6r ad\u0131 verilir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinin amac\u0131, do\u011frudan g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fkenlere dayanarak, do\u011frudan g\u00f6zlenmeyen fakt\u00f6rleri belirlemektir. Mesela, &#8220;sevgi&#8221;nin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek maksad\u0131yla bir anket d\u00fczenlendi\u011finde, &#8220;Bana \u00e7i\u00e7ek g\u00f6nderir&#8221;,<span>  <\/span>&#8220;Problemlerimi dinler&#8221;, &#8220;\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 okur&#8221;, &#8220;\u015fakalar\u0131ma g\u00fcler&#8221; sorular\u0131na &#8220;\u00e7ok kat\u0131l\u0131yorum&#8221; diye cevaplar verilmesi, sevginin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olur (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>              <\/span>Fakt\u00f6r analizinin matematiksel yap\u0131s\u0131, \u00e7oklu regresyona benzer. Her de\u011fi\u015fken, ger\u00e7ekte g\u00f6zlenemeyen fakt\u00f6rlerin bir do\u011frusal kombinasyonu olarak ifade edilir (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 35.4pt\"><span>Fakt\u00f6r analizinin, yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile de yak\u0131ndan ili\u015fkisi vard\u0131r. \u00d6zellikle \u00f6l\u00e7ek geli\u015ftirme s\u00fcrecinde geli\u015ftirilen \u00f6l\u00e7e\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fclmek istenen \u00f6zelli\u011fin hangi boyutlar\u0131nda \u00f6l\u00e7me yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak\/ke\u015ffetmek (explore) ya da halihaz\u0131rda geli\u015ftirilmi\u015f bir \u00f6l\u00e7e\u011fin ger\u00e7ekten beklenen \u015fekilde \u00f6l\u00e7me yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak ya da yanl\u0131\u015flamak (confirmatory) amac\u0131yla fakt\u00f6r analizinden yararlan\u0131labilir (<a href=\"..\/index.php?option=com_content&#038;task=%20view%20&#038;id=24&#038;Itemid=2\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">http:\/\/istatistik.gen.tr<\/span><\/a>).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Sosyal bilimlerde duyu\u015fsal bir \u00f6zelli\u011fi, ki\u015filik ve geli\u015fim gibi pek \u00e7ok \u00f6zellikleri \u00f6l\u00e7mek amac\u0131yla geli\u015ftirilen ara\u00e7lar\u0131n yap\u0131 ge\u00e7erli\u011fi, fakt\u00f6r analizi kullan\u0131larak incelenmektedir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, \u00e7o\u011fu zaman, bili\u015fsel ya da psikolojik bir yap\u0131y\u0131 (kavram\u0131) \u00f6l\u00e7mek amac\u0131yla olu\u015fturulan maddelerin ger\u00e7ekte bu yap\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcp \u00f6l\u00e7medi\u011fini ve \u00f6l\u00e7mek istedi\u011fi yap\u0131ya ili\u015fkin ba\u011f\u0131ms\u0131z fakt\u00f6rleri ortaya \u00e7\u0131karmak ister. Veri toplama arac\u0131n\u0131n yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011finin incelenmesi olarak tan\u0131mlanabilen bu s\u00fcre\u00e7, fakt\u00f6r analizi ile betimlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya, de\u011fi\u015fkenli\u011fini ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yap\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7meye y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131da madde olu\u015fturmakla ba\u015flar. Yaz\u0131lan maddeleri i\u00e7eren ara\u00e7, ara\u015ft\u0131rman\u0131n evreninden yans\u0131z olarak se\u00e7ilen \u00f6rnekleme verilir ve maddelere verilen cevaplar puanland\u0131r\u0131larak fakt\u00f6r analizi uygulan\u0131r. Fakt\u00f6r analizi, \u00f6l\u00e7\u00fclmek istenen yap\u0131 ya da kavrama ili\u015fkin fakt\u00f6rler \u00fcretir. Analiz sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re maddeler ara\u00e7tan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r, analiz tekrar edilir. Araca yeni madde eklenmesi gerekiyorsa, madde eklenir ve yeniden veri toplan\u0131p analiz tekrar edilir. Bu s\u00fcre\u00e7, ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n, \u00f6l\u00e7\u00fclecek alan\u0131 \u00f6l\u00e7mede yeterli say\u0131da madde i\u00e7eren uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131l\u0131ncaya kadar devam eder. Bu s\u00fcre\u00e7te Fakt\u00f6r Analizi, yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011fine \u0131li\u015fkin, &#8220;bu testten elde edilen puanlar, tesiin \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc varsayd\u0131\u011f\u0131 \u015feyi \u00f6l\u00e7\u00fcyor mu?&#8221; sorusuna cevap arar. Bu anlamda, fakt\u00f6r analizi test\/\u00f6l\u00e7ek puanlar\u0131n\u0131n yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011finin de\u011ferlendirilmesine \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flar (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi sadece \u015fu durumlarda gerekli de\u011fildir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 53.4pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">        <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Hangi de\u011fi\u015fkenlerin hangi fakt\u00f6r\u00fc \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc biliniyorsa,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 53.4pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">        <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>B\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fkenlerin e\u015fit \u015fekilde a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durum gibi, de\u011fi\u015fkenlerin nisbi \u00f6nemi biliniyorsa uygulanmas\u0131 gerekmez (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>3. FAKT\u00d6R ANAL\u0131Z\u0131N\u0131N VARSAYIMLARI<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>            <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanabilirli\u011fini geli\u015ftirmede temel hedef; Thurstone&#8217;nin (1947) form\u00fcle etti\u011fi ve a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanan basit yap\u0131n\u0131n (simple structure) elde edilmesidir :<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<ul style=\"margin-top: 0cm\">\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Her de\u011fi\u015fken (madde) en az bir s\u0131f\u0131r fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferine sahip      olmal\u0131d\u0131r. <\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r matrisinin her bir sat\u0131r\u0131nda en az bir tane s\u0131f\u0131r de\u011feri      olmal\u0131d\u0131r<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Her fakt\u00f6r, fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferleri s\u0131f\u0131r olan bir de\u011fi\u015fken grubuna      sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6rlerin her bir \u00e7iftiyle ilgili olarak fakt\u00f6rlerden biri i\u00e7in      fakt\u00f6r y\u00fck de\u011feri s\u0131f\u0131r<br \/>      olan, ancak ikinci fakt\u00f6rde s\u0131f\u0131r olmayan birka\u00e7 de\u011fi\u015fken olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>\u00c7\u0131kar\u0131lan fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 d\u00f6rt ya da daha fazla oldu\u011fu durumlarda,      fakt\u00f6rlerin her bir \u00e7ifti i\u00e7in fakt\u00f6rlerin her ikisinde de s\u0131f\u0131r y\u00fck      de\u011ferine sahip \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fken olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6rlerin her \u00e7ifti i\u00e7in her iki fakt\u00f6rde de y\u00fck de\u011feri s\u0131f\u0131rdan      farkl\u0131 olan az say\u0131da de\u011fi\u015fken olmal\u0131d\u0131r (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 18pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>\u0131yi bir fakt\u00f6rle\u015ftirmede ya da fakt\u00f6r \u00e7\u0131kartmada, a) de\u011fi\u015fken azaltma olmal\u0131, b) \u00fcretilen yeni de\u011fi\u015fken ya da fakt\u00f6rler aras\u0131nda ili\u015fkisizlik sa\u011flanmal\u0131 ve c) ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7lar, yani elde edilen fakt\u00f6rler anlaml\u0131 olmal\u0131d\u0131r (Tatl\u0131dil, 1992). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Fakt\u00f6r analizinin varsay\u0131mlar\u0131;<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 18pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>a)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">    <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>De\u011fi\u015fkenlerin \u00f6l\u00e7\u00fcmleri en az e\u015fit aral\u0131kl\u0131 \u00f6l\u00e7ek d\u00fczeyinde yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Verilerin en az\u0131ndan aral\u0131kl\u0131 \u00f6l\u00e7ekle \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 gerekir. E\u011fer baz\u0131 de\u011fi\u015fkenler s\u0131ral\u0131 \u00f6l\u00e7ekle \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f iseler metrik \u00f6l\u00e7\u00fcmleri bozacak bir yap\u0131da olmamalar\u0131 gerekir. En az\u0131ndan s\u0131ral\u0131 \u00f6l\u00e7ekli verilerin Likert, Thurstone, Goodman \u00f6l\u00e7ekleri ile \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 gerekir. De\u011fi\u015fkenlerin baz\u0131lar\u0131 ikili (binary) \u00f6l\u00e7\u00fcmler ta\u015f\u0131yorsa aralar\u0131ndaki korelasyonlar\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck ya da \u00e7ok y\u00fcksek olmamas\u0131, orta d\u00fczeyde (0.25-0.90) olmas\u0131 gerekir. Veri setinde \u00e7ok say\u0131da ordinal ve ikili \u00f6l\u00e7ekli de\u011fi\u015fken varsa analiz sonucu olu\u015fan fakt\u00f6rleri yorumlamak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7le\u015fir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-left: 18pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>b)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">   <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>De\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fki do\u011frusal olmal\u0131d\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>De\u011fi\u015fkenlerin belirli bir d\u00fczeyinden sonra di\u011fer herhangi bir de\u011fi\u015fkenin art\u0131\u015f\u0131nda ya da azal\u0131\u015f\u0131nda, bu d\u00fczeyden \u00f6ncekine ters bir y\u00fckselme ya da d\u00fc\u015fme bulunmamal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin kayg\u0131 ile ba\u015far\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi kayg\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funda ders ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, kayg\u0131n\u0131n y\u00fckseldik\u00e7e ders ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n da y\u00fckseldi\u011fi fakat belirli bir kayg\u0131 d\u00fczeyinden sonra ders ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n yine d\u00fc\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi bir durumda iki de\u011fi\u015fken aras\u0131nda e\u011frisel bir ili\u015fki s\u00f6z konusudur (http:\/\/istatistik.gen.tr). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00c7ok de\u011fi\u015fkenli normallik varsay\u0131m\u0131, de\u011fi\u015fken \u00e7iftleri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin do\u011frusal oldu\u011funa da i\u015faret eder. Do\u011frusall\u0131k s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131nda, analizin de\u011feri azal\u0131r. De\u011fi\u015fken \u00e7iftleri aras\u0131ndaki do\u011frusall\u0131k, sa\u00e7\u0131lma diyagramlar\u0131n\u0131 (scatterplot) kontrol ederek de\u011ferlendirilebilir. \u00c7al\u0131\u015fmada 1 ve 0 gibi kategorik \u00f6l\u00e7\u00fcmler kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, do\u011frusall\u0131k varsay\u0131m\u0131n\u0131n ihlal edilmesi nedeniyle sonu\u00e7lar yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Anabile\u015fen ve Anaeksen Fakt\u00f6r analizinde verilerin do\u011frusall\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Fakt\u00f6r Skorlar\u0131 hesaplamas\u0131nda Regresyon yakla\u015f\u0131m\u0131 tercih edilirse bu ko\u015fulun yerine gelmesi zorunludur <span> <\/span>(\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 18pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>c)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">    <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><span>\u00c7okde\u011fi\u015fkenli normallik (Multivariate normality). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>\u0131kisi de normal da\u011f\u0131lan iki de\u011fi\u015fkenin olu\u015fturdu\u011fu bile\u015fik de\u011fi\u015fkenin de normal da\u011f\u0131laca\u011f\u0131na dair bir garanti yoktur. Bu nedenle multivariate normality&#8217;nin fakt\u00f6r analizi uygulanmadan \u00f6nce test edilmesi gerekmektedir (http:\/\/istatistik.gen.tr). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinde evrendeki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n normal olmas\u0131 gerekmektedir. Bu varsay\u0131m, b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fkenler ve de\u011fi\u015fkenlerin b\u00fct\u00fcn do\u011frusal kombinasyonlar\u0131 i\u00e7indir. Verilerin \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli normal da\u011f\u0131l\u0131mdan geldi\u011fi Bartlett testi ile test edilmektedir. Bartlett testi sonucu ne kadar y\u00fcksek ise, manidar olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 o kadar y\u00fcksektir. E\u011fer bu test yap\u0131lam\u0131yorsa her bir de\u011fi\u015fken i\u00e7in \u00e7arp\u0131kl\u0131k ve bas\u0131kl\u0131\u011fa bak\u0131larak de\u011ferlendirme yap\u0131labilir. Gerek KMO gerekse Bartlett testi R&#8217;nin fakt\u00f6rle\u015ftirilebilirli\u011fini de ortaya koymaktad\u0131r. R pxp boyutlu de\u011fi\u015fkenler aras\u0131 korelasyon matrisidir. (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi, &#8220;t\u00fcm de\u011fi\u015fkenlerin ve bu de\u011fi\u015fkenlerin t\u00fcm do\u011frusal (lineer) kombinasyonlar\u0131n\u0131n normal da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; (\u00e7ok de\u011fi\u015fkenli normal da\u011f\u0131l\u0131m) varsayar. Bu varsay\u0131m kar\u015f\u0131lan\u0131yorsa \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn de\u011feri artar. Normalli\u011fin ihmal edildi\u011fi boyutlarda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn de\u011feri azal\u0131r, fakat yine de de\u011ferlidir. De\u011fi\u015fkenlerin t\u00fcm do\u011frusal kombinasyonlar\u0131n\u0131n normall\u0131\u011f\u0131 test edilemese de, tek de\u011fi\u015fkenlere ili\u015fkin normallik, \u00e7arp\u0131kl\u0131k ve bas\u0131kl\u0131k katsay\u0131lar\u0131 ile de\u011ferlendirilebilir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>E\u011fer Maksimum benzerlik Y\u00f6ntemi ile fakt\u00f6r belirlemeleri yap\u0131lacak ise verilerin \u00c7ok de\u011fi\u015fkenli Normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermesi gerekir. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rnek hacmi ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda verilerin \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli normal da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Anabile\u015fenler ve Anaeksen Fakt\u00f6r Analizi uygulanacak ise bu ko\u015fulun aranmas\u0131 gerekmemektedir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 18pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>d)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">   <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>Sadece Fakt\u00f6r analizi i\u00e7in ge\u00e7erli olmak \u00fczere fakt\u00f6rlerin birbirleriyle ili\u015fkisiz olmas\u0131 (orthogonality). <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-left: 18pt; text-align: justify; text-indent: -18pt\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>e)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">    <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>De\u011fi\u015fkenlerin alt\u0131nda ortak bir boyutun olmas\u0131.<\/span><\/strong><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span>Birbiriyle hi\u00e7 bir alakas\u0131 olmayan konulardan de\u011fi\u015fkenlerle bir fakt\u00f6r analizi do\u011fru olmayacakt\u0131r (http:\/\/istatistik.gen.tr).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Bir korelasyon matrisinde, de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fki en az birka\u00e7 de\u011fi\u015fken i\u00e7in belli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki korelasyonlar .30&#8217;un alt\u0131nda ise bu de\u011fi\u015fkenlerden uygun fakt\u00f6r ya da fakt\u00f6rlere ula\u015fmak pek olas\u0131 de\u011fildir, Fakt\u00f6r analizinin kullan\u0131m\u0131 yeniden sorgulanmal\u0131d\u0131r. Ancak de\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda ikili korelasyon katsay\u0131lar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 da uygun bir fakt\u00f6rle\u015ftirmeyi garanti etmez. \u0131ki de\u011fi\u015fken aras\u0131ndaki y\u00fcksek ikili korelasyon, di\u011fer de\u011fi\u015fkenler sabit tutuldu\u011funda d\u00fc\u015febilir. Bu nedenle de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki k\u0131smi korelasyonlar\u0131n incelenmesi gerekebilir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Barlett&#8217;in sphericity testi, denek say\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015f kat\u0131ndan daha az oldu\u011fu bir durumda, &#8220;korelasyon matrisindeki korelasyonlar s\u0131f\u0131ra e\u015fittir&#8221; \u015feklindeki hipotezi test etmede kullan\u0131labilir. \u00d6rneklemin b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu durumlarda, korelasyonlar d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k testin sonucu n&#8217;e ba\u011fl\u0131 olarak anlaml\u0131 \u00e7\u0131kabilir. R&#8217;nin fakt\u00f6rle\u015ftirilebilirlik durumu, a) de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki korelasyon katsay\u0131lar\u0131n\u0131n anlaml\u0131l\u0131k testleri ve b) Kaiser&#8217;in oran\u0131 (Kaiser&#8217;s measure of sampling adequacy) kullan\u0131larak incelenebilir. \u00c7ok say\u0131da de\u011fi\u015fken \u00e7ifti i\u00e7in korelasyon anlaml\u0131 ise, R fakt\u00f6rle\u015ftirilebilirdir. Kaiser&#8217;in \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, korelasyon katsay\u0131lar\u0131n\u0131n karelerinin toplam\u0131n\u0131n, bu toplama k\u0131smi korelasyonlar\u0131n karelerinin toplam\u0131n\u0131n eklenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fere oran\u0131d\u0131r. K\u0131smi korelasyonlar k\u00fc\u00e7\u00fck ise bu de\u011fer 1.0&#8217;a yakla\u015f\u0131r. \u0131yi bir Fakt\u00f6r Analizi i\u00e7in, bu de\u011ferin 0.6 ve \u00fczerinde olmas\u0131 gerekir. Fakt\u00f6r analizi i\u00e7in se\u00e7ilecek \u00f6rneklemin heterojen olmas\u0131 da sonu\u00e7lar \u00fczerinde \u00e7ok \u00f6nemlidir. Homojen \u00f6meklemlerde varyans d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131ndan fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferleri d\u00fc\u015fecektir, bu da fakt\u00f6rle\u015ftirmede iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc engelleyecektir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>a)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">            <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>De\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda \u00e7ok y\u00fcksek korelasyonlar\u0131n olmas\u0131 multicollinearity denen birbirinin \u00fcst\u00fcne bini\u015fme durumunu olu\u015fturaca\u011f\u0131ndan regresyon analizi i\u00e7inde yer alan variance inflation factor ile test edilerek multicollinearty s\u0131nanabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>b)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">           <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>Outliers, yan a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f data. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>A\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar, korelasyon matrisini etkilerek ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 sonu\u00e7 elde etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rlar (http:\/\/istatistik.gen.tr).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>T\u00fcm \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli tekniklerde oldu\u011fu gibi, denekler, tek de\u011fi\u015fken ya da de\u011fi\u015fkenlerin kombinasyonlan \u00fczerinde u\u00e7 de\u011ferlere sahip olabilirler. Bu t\u00fcr denekler, di\u011fer deneklere g\u00f6re fakt\u00f6r \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinde daha fazla etkiye sahip oldu\u011fundan veri dosyas\u0131ndan silinmesi \u00f6nerilir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Yine Fakt\u00f6r Analizinde ilk birka\u00e7 fakt\u00f6rle ili\u015fkili olmayan, ancak daha sonraki fakt\u00f6rlerle ili\u015fkili olan baz\u0131 de\u011fi\u015fkenler olabilir. Bu de\u011fi\u015fkenler, u\u00e7 de\u011fi\u015fkenler olarak tan\u0131mlan\u0131r. Daha sonra \u00e7\u0131kan fakt\u00f6rler, genellikle, hem \u00e7ok az varyans\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131, hem de bir ya da iki de\u011fi\u015fkenle tan\u0131mlanm\u0131\u015f fakt\u00f6rlerin kararl\u0131 olmamalar\u0131 nedeniyle g\u00fcvenilir de\u011fillerdirler. Bir ya da iki de\u011fi\u015fkenle tan\u0131mlanan fakt\u00f6rle a\u00e7\u0131klanan varyans yeterince y\u00fcksekse, fakt\u00f6r bilimsel yararl\u0131l\u0131k ile ihtiyatl\u0131 bir \u015fekilde yorumlan\u0131r ya da ihmal edilir. Bir de\u011fi\u015fken, di\u011fer t\u00fcm de\u011fi\u015fkenler ve \u00f6nemli fakt\u00f6rlerle d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde ili\u015fki veriyor ise de\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda bir u\u00e7 olarak yorumlan\u0131r. (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><strong><span><span>c)<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">            <\/span><\/span><\/span><\/strong><!--[endif]--><strong><span>\u00d6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar en az\u0131ndan fakt\u00f6r analizine girecek de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131ndan daha fazla \u00f6rneklemden toplanm\u0131\u015f verilerle fakt\u00f6r analizi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir (<a href=\"..\/\/\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">http:\/\/istatistik.gen.tr<\/span><\/a>). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rneklemlerden hesaplanan korelasyon katsay\u0131lar\u0131 daha az g\u00fcvenilir olma e\u011filimindedir. \u00d6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korelasyonun g\u00fcvenirli\u011fini sa\u011flayacak kadar b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00d6rneklemden elde edilen verilerin yeterli\u011finin saptanmas\u0131 i\u00e7in Kaiser-Meyer-OIkin (KMO) testi yap\u0131lmaktad\u0131r. Kaiser, bulunan de\u011feri 1&#8217;e yakla\u015ft\u0131k\u00e7a m\u00fckemmel, 0.50&#8217;nin alt\u0131nda ise kabul edilemez (0.90&#8217;larda m\u00fckemmel, 0.80&#8242;!erde \u00e7ok iyi, 0.70&#8242;!erde ve 0.60&#8242;!arda vasat, 0.50&#8217;lerde k\u00f6t\u00fc) oldu\u011funu belirtmektedir. E\u011fer bu test yap\u0131lam\u0131yorsa genel<span>   <\/span>bir<span>   <\/span>kural<span>   <\/span>olarak<span>   <\/span>al\u0131nacak<span>   <\/span>\u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131n\u0131n en az be\u015f kat\u0131 hatta on kat\u0131 civar\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Comrey, \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc olarak 5O&#8217;yi \u00c7ok zay\u0131f, 100&#8217;\u00fc zay\u0131f, 200&#8217;\u00fc orta, 300&#8217;\u00fc iyi, 500&#8217;\u00fc \u00e7ok iyi ve 1000&#8217;i m\u00fckemmel olarak nitelemektedir. \u00d6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, fakt\u00f6rlerin say\u0131s\u0131 ve evren korelasyon katsay\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne de ba\u011fl\u0131d\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Yine Literat\u00fcrde, \u00f6zellikle fakt\u00f6rler g\u00fc\u00e7l\u00fc ve belirgin oldu\u011funda ve de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131 fazla b\u00fcy\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131nda, 100 ile 200 aras\u0131ndaki \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yeterli oldu\u011fu belirtilmektedir. Genel bir kural olarak ise, \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en az g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015f kat\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi de ifade edilmektedir. E\u011fer g\u00fc\u00e7l\u00fc, g\u00fcvenilir ili\u015fkiler ve az say\u0131da belirgin fakt\u00f6r varsa, \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131ndan fazla olmas\u0131 ko\u015fuluyla 50 olarak kararla\u015ft\u0131r\u0131labilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Kline (1994), g\u00fcvenilir fakt\u00f6rler \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in 200 ki\u015filik \u00f6meklemin genellikle yeterli olaca\u011f\u0131n\u0131, fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve az say\u0131da oldu\u011fu durumlarda bu rakam\u0131n 100&#8217;e kadar indirilebilece\u011fini, ancak daha iyi sonu\u00e7lar i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck \u00f6rneklemle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r. Kline, \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in dikkate al\u0131nacak denek de\u011fi\u015fken (madde) oran\u0131n\u0131n ise 10:1 tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6nermekle birlikte, bu oran\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilece\u011fini, ancak en az 2:1 olmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00d6zdamar (1996) ise, vaka say\u0131s\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131ndan fazla olmas\u0131 gerekir ve her de\u011fi\u015fkende en az 10 vakan\u0131n olmas\u0131 arzu edilir. Genel olarak 100 ile 200 denek aras\u0131 analiz i\u00e7in yeterlidir. Ayr\u0131ca, bu fakt\u00f6rlerin anlaml\u0131 olmas\u0131 arzu edilir. \u0131yi bir fakt\u00f6r \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, basit ve yorumlanabilmelidir (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>4. FAKT\u00d6R ANAL\u0131Z\u0131 Y\u00d6NTEMLER\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi uygulan\u0131\u015f bi\u00e7imine ve uygulama-amac\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 isimlerle an\u0131lan bir y\u00f6ntemdir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7me arac\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc fakt\u00f6rlerin say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bir bilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131, belli bir hipotezi s\u0131namak yerine, \u00f6l\u00e7me arac\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclen fakt\u00f6rlerin do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda bir bilgi edinmeye<span>   <\/span>\u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131<span>   <\/span>inceleme<span>   <\/span>t\u00fcrleri<span>   <\/span>a\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131<span>   <\/span>fakt\u00f6r<span>   <\/span>analizi (exploratory factor analysis), ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n kuram\u0131 do\u011frultusunda geli\u015ftirdi\u011fi bir hipotezi test etmeye y\u00f6nelik incelemelerde kullan\u0131lan analiz t\u00fcr\u00fc do\u011frulay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizi (confirmatory factor analysis) olarak tan\u0131mlan\u0131r (Akt: Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizinde, de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerden hareketle fakt\u00f6r bulmaya, teori \u00fcretmeye y\u00f6nelik bir i\u015flem; do\u011frulay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizinde ise de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair daha \u00f6nce saptanan bir hipotezin test edilmesi s\u00f6z konusudur. Do\u011frulay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizinde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u015fe, de\u011fi\u015fkenlerin fakt\u00f6rlerle ve fakt\u00f6rlerin birbirleriyle olan korelasyonlar\u0131n\u0131n tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 hipotezleri kurmakla ba\u015flar ve analizi LISREL gibi paket program kullanarak yaparlar (Akt: B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>4.1. A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi (EFA, Exploratory Factor Analysis). <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Verilerin Kovaryans ya da Korelasyon matrisinden yararlan\u0131larak birbirleri ile ili\u015fkili p say\u0131da de\u011fi\u015fkenden daha az say\u0131da (k&lt;p) ve birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z yeni de\u011fi\u015fkenler (fakt\u00f6r) t\u00fcretmek \u00fczere yararlan\u0131lan fakt\u00f6r analizidir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Genellikle Fakt\u00f6r Analizi denildi\u011finde A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi akla gelir. Bu y\u00f6ntem ile p say\u0131da de\u011fi\u015fkenden orijinal de\u011fi\u015fkenli\u011fi y\u00fcksek oranda a\u00e7\u0131klayan daha az say\u0131da fakt\u00f6r belirlenir ve bu fakt\u00f6rlerin fakt\u00f6r y\u00fckleri, fakt\u00f6r katsay\u0131lar\u0131, fakt\u00f6r skorlar\u0131 hesaplan\u0131r ve orijinal de\u011fi\u015fkenlerle y\u00fcksek oranda ili\u015fkili fakat kendi aralar\u0131nda ili\u015fkisiz skorlar t\u00fcretilir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>\u00d6zellikle sosyal bilimlerde, her bir maddenin hangi di\u011fer maddelerle grupla\u015fma yapt\u0131klar\u0131n\u0131 (benzer amaca y\u00f6neldiklerini), bu maddelerin bu gruplara ne kuvvetle ba\u011fland\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek amac\u0131yla ke\u015ffedici (exploratory) fakt\u00f6r analizi s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r (http:\/\/istatistik.gen.tr).<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Ke\u015ffedici (Exploratory) fakt\u00f6r analizi, iki farkl\u0131 y\u00f6nteme verilen ortak bir add\u0131r. bu y\u00f6ntemlerden birincisi temel bile\u015fenler analizi di\u011feri ise fakt\u00f6r analizi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Yani temel bile\u015fenler analizi de fakt\u00f6r analizi ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Oysa ki temel bile\u015fenler analizi ve fakt\u00f6r analizi, benzer gibi g\u00f6r\u00fcnen ama farkl\u0131 ama\u00e7lar i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f y\u00f6ntemlerdir (<a href=\"..\/\/\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">http:\/\/istatistik.gen.tr<\/span><\/a>).<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>X veri matrisinde yer alan de\u011fi\u015fkenlerin ili\u015fkilerinden yararlanarak de\u011fi\u015fkenlerden daha az say\u0131da fakt\u00f6r belirlemeyi ama\u00e7layan bir y\u00f6ntemdir. E\u011fer de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6l\u00e7\u00fc birimleri farkl\u0131, de\u011fi\u015fim aral\u0131klar\u0131 ve varyanslar\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 ise Korelasyon matrisinden (R), veriler homojen ise ya da orijinal de\u011ferlerden<span>     <\/span>yararlan\u0131lmak<span>     <\/span>isteniyorsa Kovaryans matrisinden (S) yararlan\u0131larak y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir analiz y\u00f6ntemidir. X matrisindeki de\u011fi\u015fim aral\u0131\u011f\u0131 geni\u015f ve varyans\u0131 di\u011fer de\u011fi\u015fkenlere g\u00f6re b\u00fcy\u00fck olan de\u011fi\u015fkenlerin fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131 etkilemelerini \u00f6nlemek i\u00e7in de\u011fi\u015fkenler standardize edilerek kullan\u0131labilir. B\u00f6ylece elde edilen standardize de\u011ferler matrisi Z&#8217;den elde edilen S ve R matrisleri benzer oldu\u011fu i\u00e7in her iki matristen de yararlan\u0131larak bulunan fakt\u00f6rler benzer olur (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizinde \u00f6nceden belirlenmi\u015f (a priori) bir fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmez. S ya da R matrisinin \u00f6zde\u011ferlerinden yararlan\u0131larak orijinal de\u011fi\u015fkenli\u011fi b\u00fcy\u00fck oranda (%67&#8217;den daha fazla) a\u00e7\u0131klayan bir fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>4.2. Do\u011frulay\u0131c\u0131<span>   <\/span>Fakt\u00f6r<span>   <\/span>Analizi<span>   <\/span>(CFA,<span>   <\/span>Confirmatory<span>   <\/span>Factor<span>   <\/span>Analysis)<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>A\u00e7\u0131may\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi ile belirlenen fakt\u00f6rlerin, hipotezle belirlenen fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131na uygunlu\u011funu test etmek \u00fczere yararlan\u0131lan fakt\u00f6r analizidir. Hipotetik olarak; fakt\u00f6rler (latent variables) ile fakt\u00f6rleri belirlemede maj\u00f6r rol oynayan de\u011fi\u015fkenler (manifest variables) aras\u0131nda \u00f6nemli ili\u015fkinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 hipotezini test etmek amac\u0131yla yararlan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir. A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi ile belirlenen fakt\u00f6rler ile veri matrisindeki de\u011fi\u015fkenlerden yararlan\u0131larak fakt\u00f6rler ile de\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda bir uyum yani y\u00fcksek korelasyon olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Do\u011frulay\u0131c\u0131 (confirmatory) fakt\u00f6r analizi, bir k\u00fclt\u00fcrde geli\u015ftirilmi\u015f bir \u00f6l\u00e7e\u011fin ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcre uyarlamas\u0131n\u0131 yaparken \u00f6zellikle kullan\u0131labilecek bir ge\u00e7erlilik kan\u0131t\u0131 bulma y\u00f6ntemidir (<a href=\"..\/\/\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">http:\/\/istatistik.gen.tr<\/span><\/a>).<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><strong><span>4.3. Di\u011fer Fakt\u00f6r Analiz Y\u00f6ntemleri<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Q tipi Fakt\u00f6r Analizi (Q-type Factor Analysis). P de\u011fi\u015fkeni incelenen n birimin korelasyon matrisinden yararlanarak yap\u0131lan fakt\u00f6r analizidir. Birimlerin benzerliklerini inceleyerek birimler aras\u0131ndaki benzerliklerden daha az say\u0131da homojen birim gruplamalar\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fan bir y\u00f6ntemdir. Bu y\u00f6ntemde X veri matrisi transpoze edilerek R matrisi hesaplan\u0131r ve de\u011fi\u015fkenlerde boyut indirgeme yerine n birim i\u00e7in k boyutlu fakt\u00f6rler belirlemek ama\u00e7lan\u0131r. Bir anlamda n birimin alt gruplara ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131flanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lar. Transpoze X matrisi elde edildikten sonra yap\u0131lan t\u00fcm i\u015flemler A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi y\u00f6ntemi ile yap\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>R Tipi Fakt\u00f6r Analizi (R-Type Factor Analysis). A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi ile benzerdir. De\u011fi\u015fkenlerin R matrisinden yararlan\u0131larak yap\u0131lan bir fakt\u00f6r analizi uygulamas\u0131d\u0131r (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>O-Tipi Fakt\u00f6r Analizi (O-mode factor analysis). Veri matrisinde s\u0131ralar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcmleri, s\u00fctunlar\u0131n y\u0131llar\u0131 ifade etti\u011fi durumlarda \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin hangi y\u0131llarda k\u00fcmelenme g\u00f6sterdi\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya yarayan y\u00f6ntemdir. Eski bir zaman serisi analizi y\u00f6ntemi olarak ele al\u0131nabilir. Zaman periyotlar\u0131nda verilerin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131m eden bir y\u00f6ntemdir. \u0131leri zaman serisi analizi y\u00f6ntemlerinin geli\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 olan bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>T- Tipi Fakt\u00f6r Analizi (T-mode factor analysis). Veri matrisinde sat\u0131rlar\u0131n birimleri, s\u00fctunlar\u0131n ise y\u0131llar\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi durumlarda tek de\u011fi\u015fkenli bir yap\u0131da birimlerin y\u0131llara g\u00f6re k\u00fcmelenmelerini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yararlan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir. Bu y\u00f6ntem tek de\u011fi\u015fkenli bir k\u00fcmelenmeyi ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullan\u0131lan eski bir fakt\u00f6r analizi yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>S-tipi Fakt\u00f6r Analizi (S-mode factor analysis): Veri matrisinde sat\u0131rlar\u0131n y\u0131llar\u0131, s\u00fctunlar\u0131n olaylar\u0131 (fenomenleri, kategorileri) ve g\u00f6zelerde ise bir de\u011fi\u015fkene ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fcm de\u011ferlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 durumlarda fenomenlerin zaman periyotlar\u0131na g\u00f6re k\u00fcmelenmelerini incelemeye yard\u0131mc\u0131 olan bir y\u00f6ntemdir. Bir fenomende yer alan kategorilere g\u00f6re de\u011fi\u015fkenin y\u0131llara g\u00f6re g\u00f6sterdi\u011fi gruplanmalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak amac\u0131yla yararlan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>5. FAKT\u00d6R MODELLER\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinin matemati\u011fi karma\u015f\u0131k olup, matris cebirine dayan\u0131r. Ancak, fakt\u00f6r analizinin yap\u0131labilmesi i\u00e7in, matris cebiri bilmeye gerek yoktur. SPSS gibi istatistiksel paket programlar\u0131 kullan\u0131larak b\u00fct\u00fcn hesaplamalar yapt\u0131r\u0131labilir. S\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7 alt\u0131 matristen olu\u015fur (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinde Horald Hotelling taraf\u0131ndan \u00f6nerilen teknikte Xpxn ham veri matrisi do\u011frudan kullan\u0131labildi\u011fi gibi, Zpxn \u015feklinde<span>   <\/span>\u0131fade<span>   <\/span>edilen<span>   <\/span>standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f<span>   <\/span>de\u011ferler<span>   <\/span>matrisi<span>   <\/span>de kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ham veri matrisinin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda varyans-kovaryans matrisinden, standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veri matrisinin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda ise korelasyon matrisinden yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Bu iki kullan\u0131m birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131 sonu\u00e7lar vermektedir. Bunlardan hangisinin se\u00e7ilece\u011fi karar\u0131, verilerin \u00f6l\u00e7\u00fc birimine g\u00f6re verilmektedir. E\u011fer verilerin (de\u011fi\u015fkenlerin) \u00f6l\u00e7\u00fc birimleri ve varyanslar\u0131 birbirine yak\u0131n ise kovaryans matrisinden, de\u011filse korelasyon matrisinden yararlan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir Ancak fakt\u00f6r analizinde genelde korelasyon matrisi kullan\u0131lmaktad\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>G\u00f6zlenen de\u011fi\u015fkenlerden \u00fcretilen korelasyon matrisine g\u00f6zlenen korelasyon matrisi (observed correlat\u0131on matrix), fakt\u00f6rlerden \u00fcretilen korelasyon matrisine \u00fcretilmi\u015f korelasyon matrisi (reproduced correlat\u0131on matrix) ad\u0131 verilir. G\u00f6zlenen ve \u00fcretilmi\u015f korelasyon matrislerinin aras\u0131ndaki fark ise, hata (art\u0131k) korelasyon matrisi (residual correlation matrix) olarak isimlendirilir. Hata korelasyon matrisi, \u00f6nemli fakt\u00f6rlerce a\u00e7\u0131klanamayan varyansa ili\u015fkindir. \u0131yi bir fakt\u00f6r analizinde, art\u0131k matristeki korelasyonlar k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ve bu durum g\u00f6zlenen ve \u00fcretilen matrisler aras\u0131ndaki yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, uyumu g\u00f6sterir (Akt: B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ana bile\u015fenler analizinde oldu\u011fu gibi de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6l\u00e7\u00fc birimlerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve varyanslar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 fakt\u00f6r analizinde de fakt\u00f6rlerin belirlenmesinde \u00f6nemli etkilere sahiptir. Bu nedenle standardize veri matrisi ile ya da korelasyon matrisi R ile \u00e7al\u0131\u015fmak uygun bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Standardize veri matrisinin kovaryans ve korelasyon matrisleri birbirlerine e\u015fittir (\u00d6zdamar, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>X, p de\u011fi\u015fkenli N birimlik rasgele veri matrisi olsun. X\u2019in kovaryans matrisi <\/span><span><span>S<\/span><\/span><span> ve ortalama vekt\u00f6r\u00fc <\/span><span><span>m<\/span><\/span><span> olsun. X g\u00f6zlem fakt\u00f6r\u00fc ile g\u00f6zlenemeyen fakt\u00f6rler aras\u0131nda iki t\u00fcr fakt\u00f6r modeli kurulabilir. a- Ortogonal fakt\u00f6r modeli ve b- Oblik fakt\u00f6r modeli (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Ortogonal fakt\u00f6r modeli, X ile do\u011frusal olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 k tane g\u00f6zlenemeyen ortak fakt\u00f6rler (common factors) diye isimlendirilen fakt\u00f6rler F1, F2, \u2026, Fk oldu\u011funu ve p tane hata dile isimlendirilen (errrors of spesific factors) \u00f6zel fakt\u00f6rlerin bulundu\u011funu varsayarak fakt\u00f6rlerin belirlenmesini ama\u00e7lar (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Oblik fakt\u00f6r modeli ise X ile e\u011frisel olarak (nonlinear) ba\u011f\u0131ml\u0131 olan k tane g\u00f6zlenemeyen ortak fakt\u00f6rler <span> <\/span>F1, F2, \u2026, Fk oldu\u011funu ve p tane \u00f6zel fakt\u00f6r\u00fcn bulundu\u011funu varsayarak fakt\u00f6rlerin belirlenmesini ama\u00e7lar (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>            <\/span>Ortogonal (do\u011frusal) Fakt\u00f6r Analizi modeli;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>X1 &#8211; <\/span><span><span>m<\/span><\/span><span>1 = <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>11 F1 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>11 + F1 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>12 F2 + \u2026 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>1k Fk + <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span>1<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>X2 &#8211; <\/span><span><span>m<\/span><\/span><span>2 = <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>21 F1 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>22 + F2 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>22 F2 + \u2026 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>2k Fk + <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span>2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Xp &#8211; <\/span><span><span>m<\/span><\/span><span>p = <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>p1 F1 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>p1 + F2 + \u2026 + <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>pk Fk + <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span>p \u015feklinde yaz\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>            <\/span>Burada <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>ij katsay\u0131s\u0131, fakt\u00f6r y\u00fck\u00fc (factor loadings) olarak isimlendirilir ve i. de\u011fi\u015fkenin j. fakt\u00f6r \u00fczerindeki y\u00fck\u00fcn\u00fc belirtir. Matris formunda fakt\u00f6r analizi modeli; X-<\/span><span><span>m<\/span><\/span><span> = LF + <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span> \u015feklinde yaz\u0131l\u0131r. Burada X-<\/span><span><span>m<\/span><\/span><span> (px1) boyutlu fark vekt\u00f6r\u00fc, L, (pxk) boyutlu fakt\u00f6r y\u00fckleri matrisi, F, (kx1) boyutlu fakt\u00f6r vekt\u00f6r\u00fc ve <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span> ise (px1) boyutlu hata vekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Modelde yer alan L matrisi p de\u011fi\u015fkenin her birinin k say\u0131da (k\u2264p9 fakt\u00f6r \u00fczerindeki y\u00fcklerini belirten <\/span><span><span>i<\/span><\/span><span>ij katsay\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu katsay\u0131lar fakt\u00f6r y\u00fckleri olarak isimlendirilir. <\/span><span><span>e<\/span><\/span><span>i hatas\u0131 ise sadece Xi cevab\u0131 ile ilgilidir. (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>6. FAKT\u00d6RLER\u0131N TAHM\u0131N\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinde fakt\u00f6rlerin belirlenmesi (factor extraction) i\u00e7in bir\u00e7ok y\u00f6ntem bulunmaktad\u0131r. Bunlar s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131mlar\u0131na g\u00f6re; <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Temel bile\u015fenler analizi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>En b\u00fcy\u00fck benzerlik y\u00f6ntemi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>A\u011f\u0131rl\u0131ks\u0131z enk\u00fc\u00e7\u00fck kareler y\u00f6ntemi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Genellenmi\u015f en k\u00fc\u00e7\u00fck kareler y\u00f6ntemi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Ana eksen fakt\u00f6rizasyon y\u00f6ntemi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Alfa fakt\u00f6rizasyon y\u00f6ntemi,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left: 0cm; text-align: justify; text-indent: 0cm\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">                                <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>\u0131mge fakt\u00f6rizasyon y\u00f6ntemidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bu y\u00f6ntemler i\u00e7inde genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ve s\u0131kl\u0131kla uygulanan y\u00f6ntemlerden ikisi temel bile\u015fenler analizi ve en b\u00fcy\u00fck benzerlik y\u00f6ntemidir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>6.1. Temel Bile\u015fenler Analizi<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi, Temel Bile\u015fenler Analizinin bir genellemesi olarak ele al\u0131nabilecek bir y\u00f6ntemdir. Kovaryans matrisi ya da korelasyon matrisinden yararlan\u0131larak hesaplan\u0131rlar. E\u011fer veri matrisinde yer alan de\u011fi\u015fkenlerin varyanslar\u0131 birbirlerinden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steriyorsa ve de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6l\u00e7\u00fc birimleri farkl\u0131 ise standardize veri matrislerinden elde edilen kovaryans ya da korelasyon matrislerine g\u00f6re fakt\u00f6r analizi yap\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizi, Temel Bile\u015fenler Analizine benzeyen bir y\u00f6ntemdir. Her iki y\u00f6ntemde de veri indirgeme s\u00f6z konusudur. Fakat fakt\u00f6r analizi de\u011fi\u015fkenleri gruplayarak ortak fakt\u00f6rler tan\u0131mlama \u00f6zelli\u011fine sahiptir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Temel Bile\u015fenler (Principal components) analizi, b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fkenlerdeki maksimum varyans\u0131 a\u00e7\u0131klayacak fakt\u00f6r\u00fc hesaplar. Kalan maksimum miktardaki varyans\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in, ikinci fakt\u00f6r hesaplan\u0131r. Ancak, birinci fakt\u00f6r\u00fcn ikinci fakt\u00f6r ile korelasyona girmemesi i\u00e7in s\u0131n\u0131rlama vard\u0131r. \u0131ki fakt\u00f6r\u00fcn birbirleri aras\u0131nda korelasyon olmamas\u0131 durumunun bir di\u011fer \u015fekildeki ifadesi ise, bunlar\u0131n orthogonal olmas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7, de\u011fi\u015fkenlerdeki b\u00fct\u00fcn varyans\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na kadar devam eder. Normal olarak bu noktaya fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131na e\u015fit olunca ula\u015f\u0131l\u0131r. Ancak, basitlik i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rken, b\u00f6yle bir sonu\u00e7 faydal\u0131 de\u011fildir. De\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r olmas\u0131 hi\u00e7bir \u015feyi basitle\u015ftirmez. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu, \u00f6zde\u011fer (eigenvalue) istatisti\u011fini kullanarak analizlerinde ka\u00e7 fakt\u00f6r kullanacaklar\u0131na karar verirler (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Temel bile\u015fenler analizi bile\u015fenleri \u00fcretirken; fakt\u00f6r analizi, fakt\u00f6rleri \u00fcretir. T\u00fcm \u00e7\u0131kartma tekniklerinin veri setine ili\u015fkin varyansa \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flayan fakt\u00f6rleri ya da bile\u015fenleri belirlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bunun i\u00e7in varyans\u0131 en \u00e7oklayan ya da art\u0131k varyans\u0131 en aza indirgemeyi esas alan bir yakla\u015f\u0131m kullan\u0131l\u0131r. Tabachnick ve Fidell (2001), aralar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkiler olan \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fken i\u00e7in \u00e7\u0131kartma tekniklerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n benzer ve g\u00f6zlenen baz\u0131 farklar\u0131n ise d\u00f6nd\u00fcrme i\u015fleminden sonra kaybolma e\u011filiminde oldu\u011funu belirtmektedir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>E\u011fer ama\u00e7lanan, pek \u00e7ok de\u011fi\u015fkeni ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ortak bilgiye dayanarak bu de\u011fi\u015fkenlerin bir bile\u015fkesi olarak daha az say\u0131da de\u011fi\u015fkenle ifade etmekse (\u00f6rne\u011fin, 40 soruluk bir i\u00e7e-d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fckl\u00fck \u00f6l\u00e7e\u011finin maddelerini d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve i\u00e7e d\u00f6n\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7en maddeler olarak gruplamaksa) temel bile\u015fenler analizini kullanmak daha yararl\u0131 olacakt\u0131r. Fakat ama\u00e7, belirli bir ortak varyansa sahip pek \u00e7ok de\u011fi\u015fkenin alt\u0131nda yatan gizil de\u011fi\u015fkeni tan\u0131mlamaksa (\u00f6rne\u011fin intihar e\u011filimi, tek boyutlu d\u00fc\u015f\u00fcnce, ya\u015fam doyumu, sosyal destek \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinden hangilerinin depresyon i\u00e7in tan\u0131mlay\u0131c\u0131 oldu\u011funu bulmaksa) fakt\u00f6r analizinden yararlan\u0131lmas\u0131 daha uygun olacakt\u0131r (http\/\/www.istatistik.gen.tr).<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Temel bile\u015fenler analizi, analize giren de\u011fi\u015fkenlerin ortak varyanslar\u0131 ve o de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6zg\u00fcl varyanslar\u0131 aras\u0131nda bir ayr\u0131ma gitmezken, fakt\u00f6r analizi analize giren de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6zg\u00fcl varyanslar\u0131n\u0131 belirleyerek analizden \u00e7\u0131karmaktad\u0131r (http\/\/www.istatistik.gen.tr).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Haz\u0131r bilgisayar programlar\u0131nda temel bile\u015fenler y\u00f6ntemiyle benzerlik g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in, temel fakt\u00f6r y\u00f6ntemi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu iki analiz de (temel fakt\u00f6r ve temel bile\u015fenler analizinde) veri setini, ba\u015flang\u0131\u00e7taki boyuttan daha k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131da boyutla a\u00e7\u0131klamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi de temel bile\u015fenler analizindeki gibi, \u00e7ok say\u0131da ili\u015fkili de\u011fi\u015fkenden az say\u0131da ili\u015fkisiz hipotetik de\u011fi\u015fken bulmak ama\u00e7lanmaktad\u0131r, n bireyin p \u00f6zelli\u011fini (de\u011fi\u015fken) g\u00f6steren ham veri matrisinden (Xpxn) standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veri matrisi (Zpxn) elde edilmektedir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ancak iki teknik aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klardan birincisi; temel bile\u015fenler analizi, verilerin kovaryans matrisinin bi\u00e7imi \u00fczerinde herhangi bir varsay\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n verilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ama\u00e7larken, fakt\u00f6r analizinde verilerin tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir modele uydu\u011fu varsay\u0131lmaktad\u0131r. Bu varsay\u0131mlar ortak ve art\u0131k fakt\u00f6rlerin baz\u0131 ko\u015fullan sa\u011flama zorunlulu\u011funu getirmekte, bu ko\u015fullar sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131nda fakt\u00f6r analizi ile do\u011fru sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. \u0131kinci farkl\u0131l\u0131k temel bile\u015fenler analizi, g\u00f6zlenmi\u015f de\u011fi\u015fkenlerden temel bile\u015fenlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hedef al\u0131rken, fakt\u00f6r analizinde belirlenmi\u015f fakt\u00f6rlerden g\u00f6zlenmi\u015f de\u011fi\u015fkenlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Temel Bile\u015fenler Analizinde, varyans\u0131n hesaplanmas\u0131nda, toplamlar\u0131 tek varyans (unique variance) olarak isimlendirilen hata ve \u00f6zg\u00fcl (spesifik) varyans birbirinden ayr\u0131lmaz. Temel Bile\u015fenler Analizini, klasik fakt\u00f6r analizi tekniklerinden ay\u0131ran temel nokta ise, de\u011fi\u015fkenlere ait ortak fakt\u00f6r varyanslar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda Temel Bile\u015fenler Analizinde hata terimi ihmal edilirken, Fakt\u00f6r Analizinde ortak fakt\u00f6rlerce a\u00e7\u0131klanmayan ve art\u0131k (residul) varyans olarak tan\u0131mlanan hata varyans\u0131, modelde dikkate al\u0131n\u0131r. Yani, p tane de\u011fi\u015fkene \u0131li\u015fkin toplam varyans Temel Bile\u015fenler Analizinde n tane ortak fakt\u00f6r\u00fcn do\u011frusal bile\u015feni ile a\u00e7\u0131klanabilirken, Fakt\u00f6r Analizinde ortak fakt\u00f6rlerin a\u00e7\u0131klayamad\u0131klar\u0131 bir varyans (hata varyans\u0131) daha s\u00f6z konusudur. Bu durum, Temel Bile\u015fenler Analizini klasik fakt\u00f6r \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesinden ay\u0131r\u0131r ve geni\u015f veri setlerinde a\u00e7\u0131klanamayan varyans\u0131n azalmas\u0131 ile iki y\u00f6ntemin sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan farklar\u0131n\u0131n azalaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Temel Bile\u015fenler Analizinde her bir de\u011fi\u015fkene ili\u015fkin varyans\u0131n 1.00&#8217;a e\u015fit oldu\u011fu kabul edilir. Buna g\u00f6re veri matrisindeki toplam varyans de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131na, bu da fakt\u00f6rlerin \u00f6z de\u011ferlerinin toplam\u0131na e\u015fit olacakt\u0131r (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Tabachnick ve Fidell (2001), tek ve hata de\u011fi\u015fkenli\u011fi ile bozulmayan teorik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle ilgileniliyorsa Fakt\u00f6r Analizinin, veri setinin deneysel \u00f6zeti isteniyorsa denklemsel i\u015flemleri ve hesaplanmas\u0131 kolay olan Temel Bile\u015fenler Analizinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Temel Bile\u015fenler Analizini psikoloji ve sosyal bilimlerde elde edilen verilerin analizinde de\u011ferli k\u0131lan bir nokta da, \u00f6l\u00e7e\u011fin genel fakt\u00f6r\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131na ili\u015fkindir. Birinci temel bile\u015fen, de\u011fi\u015fkenlerin \u00e7o\u011fu \u00fczerinde geni\u015f pozitif y\u00fcklere sahip ise genel fakt\u00f6r olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u0131lk temel bile\u015fenin genellikle genel fakt\u00f6r olmas\u0131 y\u00f6ntemin getirdi\u011fi bir \u00f6zelliktir. Uygun olmamakla birlikte, birinci temel bile\u015fen, genel bir fakt\u00f6r\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olarak g\u00f6r\u00fclebilir. S\u0131ras\u0131yla di\u011fer fakt\u00f6rler genellikle hem negatif hem-de pozitif y\u00fcklere sahip bipolar (kutuplu) fakt\u00f6rlerdir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 70.8pt; text-indent: -70.8pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>7. UYGUN FAKT\u00d6R SAYISININ BEL\u0131RLENMES\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 70.8pt; text-indent: -70.8pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6rlerin hesaplanmas\u0131nda, eigen de\u011ferlerden (\u00f6z de\u011ferlerden) yararlan\u0131l\u0131r, fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 kadar eigen de\u011feri hesaplan\u0131r. Eigen de\u011ferler fakt\u00f6r y\u00fcklerinin karelerinin toplam\u0131d\u0131r. Her bir fakt\u00f6r\u00fcn eigen de\u011feri soru say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde toplam varyans\u0131n ne kadar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 saptan\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 70.8pt; text-indent: -70.8pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00d6z de\u011fer (Eigen Value), her bir fakt\u00f6r\u00fcn fakt\u00f6r y\u00fcklerinin kareleri toplam\u0131 olup, her bir fakt\u00f6r taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan varyans\u0131n oran\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda ve \u00f6nemli fakt\u00f6r say\u0131s\u0131na karar vermede kullan\u0131lan bir katsay\u0131s\u0131d\u0131r. \u00d6zde\u011fer y\u00fckseldik\u00e7e, fakt\u00f6r\u00fcn a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 varyans da y\u00fckselir (Tatl\u0131dil, 1992).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 70.8pt; text-indent: -70.8pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><strong><span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Eigen de\u011ferlerin bulunmas\u0131ndan sonra \u00f6nemli eigen de\u011fer say\u0131s\u0131na (m) karar vermek gereklidir. Bu karar\u0131 vermede farkl\u0131 y\u00f6ntemler bulunmaktad\u0131r. Bilinen en basit y\u00f6ntem standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veri matrisinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, Kaiser normalle\u015ftirmesine g\u00f6re \u00f6zde\u011feri 1.00&#8217;in \u00fczerinde olan fakt\u00f6rlerin yoruma esas al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir anlat\u0131mla ele al\u0131nacak fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 1.00&#8217;den b\u00fcy\u00fck de\u011ferli \u00f6zde\u011ferlerinin say\u0131s\u0131d\u0131r. Genellikle de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7e veya be\u015fe b\u00f6l\u00fcnmesiyle elde edilen say\u0131 birden b\u00fcy\u00fck \u00f6zde\u011fere sahip fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131 verir (Akt : Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bir ba\u015fka y\u00f6ntem TXI p&gt;2\/3 ko\u015fulunun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck m de\u011feri \u00f6nemli fakt\u00f6r olarak se\u00e7ilmektedir. A.j \u00f6zde\u011fer (eigenvalue), p de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131, m fakt\u00f6r say\u0131s\u0131d\u0131r, Ayr\u0131ca grafik y\u00f6ntemlerinden de yararlan\u0131larak geli\u015ftirilmi\u015f y\u00f6ntemler vard\u0131r. Bu y\u00f6ntemde varyans a\u00e7\u0131klama oranlar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f belirlenerek temel bile\u015fen say\u0131s\u0131na karar verilmektedir. Analiz sonunda elde edilen varyans oranlar\u0131 ne kadar y\u00fcksekse, \u00f6l\u00e7e\u011fin fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 da o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmaktad\u0131r. Ancak, sosyal bilimlerde yap\u0131lan analizlerde % 40 ile % 60 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen varyans oranlar\u0131 yeterli kabul edilmektedir. Fakt\u00f6r \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131nda ise, 0.30 ile 0.40 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen fakt\u00f6r y\u00fcklerinin alt kesme noktas\u0131 olarak al\u0131nabilece\u011fi belirtilmektedir (Akt : Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Pratik bir yakla\u015f\u0131m olarak fakt\u00f6r say\u0131s\u0131na kara verirken verilerin incelenmesi ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 en iyi \u015fekilde verecek bir fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131n deneme ile elde edilmesi tercih edilebilir. Fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek anlaml\u0131 bir fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 ortaya konularak uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ula\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc orijinal de\u011fi\u015fken yap\u0131s\u0131na uygun bir fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 belirlemek, olu\u015fan fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131 pratik bir uygulama alan\u0131na g\u00f6re yorumlamak m\u00fcmk\u00fcn olur (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Ka\u00e7 tane fakt\u00f6r belirlenmesi gerekti\u011fine karar verilirken, \u00f6zde\u011ferlerin y\u0131\u011f\u0131l\u0131ml\u0131 a\u00e7\u0131klama oranlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r. E\u011fer k tane \u00f6zde\u011fer total varyans\u0131n %80-90 gibi bir oran\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor ise k say\u0131da fakt\u00f6r belirlenir, ya da \u00f6zde\u011ferlerin azalan e\u011filimlerini g\u00f6steren yama\u00e7 e\u011fim grafi\u011fi (scree plot, scree test (Cattel, 1966)) \u00e7izilerek e\u011fimin kayboldu\u011fu ya da \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu noktaya kadar olan \u00f6zde\u011ferler al\u0131narak fakt\u00f6r belirlenir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Kaiser (1960) taraf\u0131ndan \u00f6nerilen kurallardan bir tanesi de fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131f\u0131rdan b\u00fcy\u00fck olan \u00f6zde\u011ferler kadar olmas\u0131n\u0131 tercih etmektir. Di\u011fer bir yakla\u015f\u0131m ise de\u011feri birden b\u00fcy\u00fck olan \u00f6zde\u011fer say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 belirlemektir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00d6zdamar (2002) veri setinde yer alan p de\u011fi\u015fkeni a\u00e7\u0131klamak \u00fczere belirlenecek fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131n \u015fu kurallara g\u00f6re belirlenece\u011fini belirtim\u015ftir; <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<ul style=\"margin-top: 0cm\">\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><strong><span>Kaiser Kriteri (Kaiser criterion):<\/span><\/strong><span> S ya da R matrisinin birden b\u00fcy\u00fck k\u00f6k      (A&gt;1) say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r belirlemek. <span> <\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><strong><span>Cattell Scree Test (Yama\u00e7 E\u011fim Testi,      Scree plot):<\/span><\/strong><span> Bile\u015fen      say\u0131s\u0131 1,2,&#8230;,p bi\u00e7iminde X ekseninde ve \u00f6zde\u011ferler Y ekseninde olmak      \u00fczere ozde\u011ferlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fck s\u0131ras\u0131na g\u00f6re bir xy koordinat sisteminde      \u00e7izgi e\u011fim grafi\u011fi \u00e7izilir. Bile\u015fen say\u0131s\u0131 art\u0131k\u00e7a ozde\u011ferlerin azal\u0131\u015f\u0131n\u0131      g\u00f6steren yama\u00e7 e\u011fim grafi\u011fi \u00e7izilir. \u00c7izgi grafi\u011finde e\u011fimin kaybolmaya      ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktan\u0131n i\u015faret etti\u011fi bile\u015fen say\u0131s\u0131 hesaplanacak fakt\u00f6r say\u0131s\u0131      olarak al\u0131n\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><strong><span>A\u00e7\u0131klanan Varyans Kriteri (Variance      explained criteria):<\/span><\/strong><span>      \u00d6zde\u011ferlerin a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 y\u0131\u011f\u0131l\u0131ml\u0131 varyans\u0131n enaz %80 olacak bi\u00e7imde      (%90, %95) \u00f6zde\u011fer say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r se\u00e7ilmesi basit bir y\u00f6ntemdir.      A\u00e7\u0131klanan varyans\u0131n toplam varyans\u0131n enaz %80&#8217;i olmas\u0131, fakt\u00f6r analizinin      uygulanmas\u0131 arzu edilen baz\u0131 durumlarda %67&#8217;den az olmamak \u00fczere      (a\u00e7\u0131klanan varyans\u0131n en az 2\/3 \u00fc) %80&#8217;den daha az a\u00e7\u0131klanan varyans ile      \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><strong><span>Joliffe Kriteri {0.7&#8217;den b\u00fcy\u00fck \u00f6zde\u011fer      say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r al\u0131nmas\u0131):<\/span><\/strong><span> 0.7 ve daha b\u00fcy\u00fck de\u011ferli \u00f6zde\u011fer (\u00c2&gt;0.7) say\u0131s\u0131 kadar fakt\u00f6r      al\u0131nmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m ile      Kaiser kriterinden iki kat daha fazla fakt\u00f6r se\u00e7ilebilmekte bu ise      de\u011fi\u015fken say\u0131s\u0131 az oldu\u011fu durumlarda fakt\u00f6rlerin mant\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n      yap\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirmektedir.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify\"><strong><span>Anla\u015f\u0131labilirlik (Comprehensibility) :<\/span><\/strong><span> Se\u00e7ilecek fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131n      de\u011fi\u015fkenlerin do\u011fas\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir olacak kadar se\u00e7ilmesi      yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Her bir fakt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131klamakta etkin olan de\u011fi\u015fkenlerin olu\u015fturdu\u011fu      yap\u0131lar\u0131n do\u011fal durumlarla uyu\u015fan, mant\u0131kl\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanabilir olmas\u0131      gerekir. Bu ko\u015ful, verilerin birden fazla kez de\u011fi\u015fik say\u0131da (k&gt;2)      fakt\u00f6r alarak fakt\u00f6r analizi yap\u0131lmas\u0131 ve uygun olan \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lmas\u0131 ile      sa\u011flanabilir. Bu b\u00f6l\u00fcmde fakt\u00f6r say\u0131s\u0131n\u0131 belirlerken her 4 y\u00f6ntemden de      yararlanarak uygun fakt\u00f6r say\u0131s\u0131 belirlenecektir. Bir kural olarak 2&#8217;den      daha az fakt\u00f6r belirlemek \u00f6nemli bilgi kayb\u0131na neden olaca\u011f\u0131 i\u00e7in k &gt;2      olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermek gerekir. <\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinde varyans\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla ilgili olarak \u015fu \u00fc\u00e7 varyanstan s\u00f6z edilebilir: Ortak fakt\u00f6rlerce a\u00e7\u0131klanabilen varyansa ortak varyans ya da ortak fakt\u00f6r varyans; bir testte ya da de\u011fi\u015fkende g\u00f6zlenen varyans\u0131 tan\u0131mlayan \u00f6zg\u00fcl varyans (specif\u0131c variance); veri setine ili\u015fkin varyans\u0131n a\u00e7\u0131klanamayan k\u0131sm\u0131n\u0131 g\u00f6steren hata varyans\u0131d\u0131r (error variance). Ortak fakt\u00f6r varyans\u0131 olarak da isimlendirilen ortak varyans ile \u00f6zg\u00fcl varyans\u0131n toplam\u0131, testin g\u00fcvenirli\u011fini yorumlamada kullan\u0131l\u0131r. Bir de\u011fi\u015fkene ili\u015fkin fakt\u00f6rlerin a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 ortak varyans (communality), de\u011fi\u015fkenin fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferlerinin kareleri toplam\u0131na e\u015fittir. Ortak fakt\u00f6r<span>    <\/span>varyans\u0131,<span>    <\/span>maddelerin<span>    <\/span>fakt\u00f6rlerle<span>    <\/span>olan<span>    <\/span>\u00e7oklu<span>    <\/span>korelasyonunun<span>    <\/span>karesi<span>    <\/span>ile<span>    <\/span>de a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Ortak fakt\u00f6r varyans\u0131nm y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131n, modele ili\u015fkin a\u00e7\u0131klanan toplam varyans\u0131 art\u0131raca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>De\u011fi\u015fkenlere ili\u015fkin spesifik varyans her bir de\u011fi\u015fken i\u00e7in fakt\u00f6re \u00f6zg\u00fc de\u011fi\u015fkenlikten yararlan\u0131larak hesaplan\u0131r. Her bir de\u011fi\u015fkenin varyans\u0131 birim kabul edilerek<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>y<\/span><\/span><span>1 = 1 &#8211; h2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>y<\/span><\/span><span>2 = 1 &#8211; h2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype  id=\"_x0000_t202\" coordsize=\"21600,21600\" o:spt=\"202\" path=\"m,l,21600r21600,l21600,xe\">  <v:stroke joinstyle=\"miter\"\/>  <v:path gradientshapeok=\"t\" o:connecttype=\"rect\"\/> <\/v:shapetype><v:shape id=\"_x0000_s1055\" type=\"#_x0000_t202\" style='position:absolute;  left:0;text-align:left;margin-left:27pt;margin-top:4.25pt;width:26.85pt;  height:18.9pt;z-index:251676672;mso-width-relative:page;mso-height-relative:page'  stroked=\"f\">  <v:textbox style='layout-flow:vertical;mso-next-textbox:#_x0000_s1055'>   <![if RotText]><![if !mso]>   \n\n<table cellpadding=0 cellspacing=0 width=\"100%\">    \n\n<tr>     \n\n<td><![endif]>     \n\n<div>     \n\n<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=TR>&#8230;<\/span><\/p>\n\n     <\/div>\n\n     <![if !mso]><\/td>\n\n    <\/tr>\n\n   <\/table>\n\n   <![endif]><![endif]><\/v:textbox> <\/v:shape><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251676672; left: 0px; margin-left: 36px; margin-top: 6px; width: 40px; height: 29px\"><!--[endif]--><!--[if !RotText]--><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"shape size-full wp-image-87\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image001.gif\" border=\"0\" alt=\"Text Box: \u2026\" width=\"40\" height=\"29\" \/><!--[endif]--><!--[if !vml]--><\/span><!--[endif]--><span><span>                        <\/span>\u015feklinde hesaplan\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>y<\/span><\/span><span>p = 1 &#8211; h p 2 <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>8. FAKT\u00d6R Y\u00dcK DE\u011fER\u0131 (FACTOR LOAD\u0131NG)<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r y\u00fck de\u011feri, maddelerin fakt\u00f6rlerle olan ili\u015fkisini a\u00e7\u0131klayan bir katsay\u0131d\u0131r. Maddelerin yer ald\u0131klar\u0131 fakt\u00f6rdeki y\u00fck de\u011ferlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 beklenir. Bir fakt\u00f6rle y\u00fcksek d\u00fczeyde ili\u015fki veren maddelerin olu\u015fturdu\u011fu bir k\u00fcme var ise bu bulgu, o maddelerin birlikte bir kavram\u0131-yap\u0131y\u0131-fakt\u00f6r\u00fc \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelir. Bir de\u011fi\u015fkenin 0.3&#8217;I\u00fck fakt\u00f6r y\u00fck\u00fc, fakt\u00f6r taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan varyans\u0131n %9 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu d\u00fczeydeki varyans dikkat \u00e7ekicidir ve ve genel olarak, i\u015faretine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n 0.60 ve \u00fcst\u00fc y\u00fck de\u011feri y\u00fcksek; 0.3\u00db-0.59 aras\u0131 y\u00fck de\u011feri orta d\u00fczeyde b\u00fcy\u00fckl\u00fckler olarak tan\u0131mlanabilir ve de\u011fi\u015fken \u00e7\u0131kartmada dikkate al\u0131n\u0131r. Fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferleri, bir korelasyon de\u011feri olarak istatistiksel anlaml\u0131l\u0131k bak\u0131m\u0131ndan da incelenebilir. Ancak, d\u00fc\u015f\u00fck korelasyon miktarlar\u0131n\u0131n da, \u00f6rneklem artt\u0131k\u00e7a anlaml\u0131 \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Fakt\u00f6r y\u00fck de\u011feri, bazen fakt\u00f6r katsay\u0131s\u0131 (factor coefficient) olarak \u0131simlendirilir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Her bir fakt\u00f6r i\u00e7in hesaplanan fakt\u00f6r y\u00fckleri ayn\u0131 zamanda o fakt\u00f6r ile de\u011fi\u015fken anas\u0131ndaki korelasyonu ifade etmektedir. B\u00f6ylece bir de\u011fi\u015fken ile hangi fakt\u00f6r y\u00fcksek derecede korelasyon g\u00f6steriyor ise o de\u011fi\u015fkenin an\u0131lan fakt\u00f6rde yer alan de\u011fi\u015fkenler ile birlikte bir fenomeni a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi ifade edilir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Hangi de\u011fi\u015fkenin hangi ortak fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klanmak i\u00e7in dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirlemek i\u00e7in de\u011fi\u015fkenlerin fakt\u00f6rlere g\u00f6re y\u00fckleri b\u00fcy\u00fckl\u00fck s\u0131ras\u0131na sokularak (sorting) belirlenebilir. Bu i\u015flem ile<span>  <\/span>de\u011fi\u015fkenlerin hangi fakt\u00f6rlerde yer alabilecekleri her fakt\u00f6rde her bir de\u011fi\u015fkenin a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck s\u0131ras\u0131na g\u00f6re dizilmesi ile belirlenir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>   <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right\" class=\"MsoNormal\" align=\"right\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>9. FAKT\u00d6R KATSAYILARI VE FAKT\u00d6R SKORLARI<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r skorlar\u0131, her birimin ortak fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re tahmini de\u011ferlerini belirtmektedir. Her fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde t\u00fcm de\u011fi\u015fkenler de\u011fi\u015fik a\u011f\u0131rl\u0131kta yer almaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fkenlerden baz\u0131lar\u0131 ana rol (major) oynarken baz\u0131lar\u0131 yard\u0131mc\u0131 (minor) rol<span>  <\/span>oynarlar. Belirlenen fakt\u00f6r y\u00fcklerinden yararlan\u0131larak her bir de\u011fi\u015fkenin fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re ortak fakt\u00f6r puanlar\u0131 (skorlar\u0131) hesaplanabilir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r Analizinde Ana Bile\u015fenler Y\u00f6ntemi fakt\u00f6r skorlar\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in En K\u00fc\u00e7\u00fck Kareler Y\u00f6nteminden yararlan\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mda spesifik varyanslar\u0131n birbirine e\u015fit ya da yakla\u015f\u0131k e\u015fit oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131ndan yararlan\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r skorlar\u0131 (\u0192i), orijinal veri matrisi kullan\u0131larak yap\u0131lan fakt\u00f6r analizinde her bir fakt\u00f6r i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 hesaplan\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype  id=\"_x0000_t85\" coordsize=\"21600,21600\" o:spt=\"85\" adj=\"1800\" path=\"m21600,qx0@0l0@1qy21600,21600e\"  filled=\"f\">  <v:formulas>   <v:f eqn=\"val #0\"\/>   <v:f eqn=\"sum 21600 0 #0\"\/>   <v:f eqn=\"prod #0 9598 32768\"\/>   <v:f eqn=\"sum 21600 0 @2\"\/>  <\/v:formulas>  <v:path arrowok=\"t\" gradientshapeok=\"t\" o:connecttype=\"custom\" o:connectlocs=\"21600,0;0,10800;21600,21600\"   textboxrect=\"6326,@2,21600,@3\"\/>  <v:handles>   <v:h position=\"topLeft,#0\" yrange=\"0,10800\"\/>  <\/v:handles> <\/v:shapetype><v:shape id=\"_x0000_s1027\" type=\"#_x0000_t85\" style='position:absolute;  left:0;text-align:left;margin-left:171pt;margin-top:9.35pt;width:9pt;height:2in;  z-index:251659264;mso-width-relative:page;mso-height-relative:page'\/><v:shape  id=\"_x0000_s1035\" type=\"#_x0000_t85\" style='position:absolute;left:0;  text-align:left;margin-left:261pt;margin-top:10.8pt;width:10.15pt;height:2in;  flip:x;z-index:251667456;mso-width-relative:page;mso-height-relative:page'\/><![endif]--><!--[if !vml]--><!--[endif]--><span>  <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1032\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251664384;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"239.85pt,0\" to=\"248.85pt,0\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: relative; z-index: 251664384\"><span style=\"position: absolute; left: 319px; top: -1px; width: 14px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-88\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image004.gif\" border=\"0\" width=\"14\" height=\"2\" \/><\/span><\/span><!--[endif]--><!--[if gte vml 1]><v:line  id=\"_x0000_s1026\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251658240;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"113.75pt,.75pt\" to=\"122.75pt,.75pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251658240; left: 0px; margin-left: 151px; margin-top: 0px; width: 14px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-88\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image004.gif\" border=\"0\" width=\"14\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><!--[if gte vml 1]><v:line  id=\"_x0000_s1028\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251660288;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"210.9pt,12.9pt\" to=\"237.9pt,12.9pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251660288; left: 0px; margin-left: 280px; margin-top: 16px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-89\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image005.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span>f = (LL\u2019)-1 L\u2019 (Xi-X) ya da fi =<span>          <\/span><span>   <\/span>1<span>    <\/span>e\u20191 (Xi-X)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><span> <\/span><\/span><span><span>\u00d6<\/span><\/span><span><span>l<\/span><\/span><span>1<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1033\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251665408;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"237.25pt,8.15pt\" to=\"246.25pt,8.15pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]-->  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"left\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"315\" height=\"10\">\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00a0<\/td>\n<td><span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-88\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image004.gif\" border=\"0\" width=\"14\" height=\"2\" \/><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <!--[endif]--><span> <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1029\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251661312;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"205.05pt,13pt\" to=\"232.05pt,13pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251661312; left: 0px; margin-left: 272px; margin-top: 16px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-90\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image006.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span><span>   <\/span><span>                                                        <\/span><span> <\/span>1<span>     <\/span>e\u20192 (Xi-X)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shape id=\"_x0000_s1030\"  type=\"#_x0000_t202\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;  margin-left:234.9pt;margin-top:6.15pt;width:26.85pt;height:18.9pt;z-index:251662336;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' stroked=\"f\">  <v:textbox style='layout-flow:vertical;mso-next-textbox:#_x0000_s1030'>   <![if RotText]><![if !mso]>   \n\n<table cellpadding=0 cellspacing=0 width=\"100%\">    \n\n<tr>     \n\n<td><![endif]>     \n\n<div>     \n\n<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=TR>&#8230;<\/span><\/p>\n\n     <\/div>\n\n     <![if !mso]><\/td>\n\n    <\/tr>\n\n   <\/table>\n\n   <![endif]><![endif]><\/v:textbox> <\/v:shape><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251662336; left: 0px; margin-left: 313px; margin-top: 8px; width: 40px; height: 29px\"><!--[endif]--><!--[if !RotText]--><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"shape size-full wp-image-91\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image007.gif\" border=\"0\" alt=\"Text Box: \u2026\" width=\"40\" height=\"29\" \/><!--[endif]--><!--[if !vml]--><\/span><!--[endif]--><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><\/span><span><span>\u00d6l<\/span><\/span><span>2<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1034\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251666432;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"234pt,13.6pt\" to=\"243pt,13.6pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]-->  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"left\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"311\" height=\"17\">\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00a0<\/td>\n<td><span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-92\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image008.gif\" border=\"0\" width=\"14\" height=\"2\" \/><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <!--[endif]--><span> <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>                                               <\/span><span>            <\/span><\/span><!--[if gte vml 1]><v:line  id=\"_x0000_s1031\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251663360;  mso-position-horizontal-relative:text;mso-position-vertical-relative:text;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"205.05pt,14.15pt\"  to=\"232.05pt,14.15pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251663360; left: 0px; margin-left: 272px; margin-top: 18px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-93\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image009.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span><span> <\/span>1<span>    <\/span>e\u2019k (Xi-X)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><\/span><span><span>\u00d6l<\/span><\/span><span>k<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r skorlar\u0131 (\u0192i), standardize veri matrisi kullan\u0131larak fakt\u00f6r analizi yap\u0131lm\u0131\u015f ise her bir fakt\u00f6r i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 hesaplan\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shape id=\"_x0000_s1040\"  type=\"#_x0000_t85\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;  margin-left:171pt;margin-top:8.5pt;width:9pt;height:2in;z-index:251672576;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page'\/><v:shape id=\"_x0000_s1041\"  type=\"#_x0000_t85\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;  margin-left:261pt;margin-top:8.5pt;width:10.15pt;height:2in;flip:x;z-index:251673600;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page'\/><![endif]--><!--[if !vml]--><!--[endif]--><span>  <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1036\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251668480;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"210.9pt,12.9pt\" to=\"237.9pt,12.9pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251668480; left: 0px; margin-left: 280px; margin-top: 16px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-89\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image005.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span>f = (LL\u2019)-1 L\u2019 (Zi) ya da fi =<span>   <\/span><span>   <\/span><span>         <\/span><span>  <\/span>1<span>    <\/span>e\u20191 (Zi)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><span> <\/span><\/span><span><span>\u00d6<\/span><\/span><span><span>l<\/span><\/span><span>1<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:line id=\"_x0000_s1037\"  style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251669504;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"205.05pt,13pt\" to=\"232.05pt,13pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251669504; left: 0px; margin-left: 272px; margin-top: 16px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-90\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image006.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span><span>   <\/span><span>                                                        <\/span><span> <\/span>1<span>     <\/span>e\u20192 (Zi)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shape id=\"_x0000_s1038\"  type=\"#_x0000_t202\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;  margin-left:234.9pt;margin-top:6.15pt;width:26.85pt;height:18.9pt;z-index:251670528;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' stroked=\"f\">  <v:textbox style='layout-flow:vertical;mso-next-textbox:#_x0000_s1038'>   <![if RotText]><![if !mso]>   \n\n<table cellpadding=0 cellspacing=0 width=\"100%\">    \n\n<tr>     \n\n<td><![endif]>     \n\n<div>     \n\n<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=TR>&#8230;<\/span><\/p>\n\n     <\/div>\n\n     <![if !mso]><\/td>\n\n    <\/tr>\n\n   <\/table>\n\n   <![endif]><![endif]><\/v:textbox> <\/v:shape><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251670528; left: 0px; margin-left: 313px; margin-top: 8px; width: 40px; height: 29px\"><!--[endif]--><!--[if !RotText]--><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"shape size-full wp-image-91\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image007.gif\" border=\"0\" alt=\"Text Box: \u2026\" width=\"40\" height=\"29\" \/><!--[endif]--><!--[if !vml]--><\/span><!--[endif]--><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><\/span><span><span>\u00d6l<\/span><\/span><span>2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>                                                           <\/span><\/span><!--[if gte vml 1]><v:line  id=\"_x0000_s1039\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;z-index:251671552;  mso-position-horizontal-relative:text;mso-position-vertical-relative:text;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' from=\"205.05pt,14.15pt\"  to=\"232.05pt,14.15pt\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><span style=\"position: absolute; z-index: 251671552; left: 0px; margin-left: 272px; margin-top: 18px; width: 38px; height: 2px\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-93\" src=\"http:\/\/www.muratakyildiz.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2006\/01\/image009.gif\" border=\"0\" width=\"38\" height=\"2\" \/><\/span><!--[endif]--><span><span> <\/span>1<span>    <\/span>e\u2019k (Zi)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span> <\/span><span>                                                          <\/span><\/span><span><span>\u00d6l<\/span><\/span><span>k<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>            <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bu form\u00fcllerde orijinal ya da standardize de\u011fi\u015fken d\u0131\u015f\u0131nda yer alan ifadeler R matrisinin (ya da S matrisinin) \u00f6zde\u011ferlerini ve \u00f6zvekt\u00f6rlerini belirtmektedir. Bu form\u00fcllerde yer alan (1\/ <\/span><span><span>\u00d6l<\/span><\/span><span>i) e\u2019i ifadesi fakt\u00f6r katsay\u0131lar\u0131 olarak isimlendirilir. Her bir fakt\u00f6r i\u00e7in fakt\u00f6r katsay\u0131lar\u0131 hesapland\u0131ktan sonra her bir birim i\u00e7in fakt\u00f6r skorlar\u0131n\u0131 hesaplamak kolayla\u015f\u0131r. Bu katsay\u0131lar regresyon denkleminde yer alan regresyon katsay\u0131lar\u0131 gibi kabul edilebilir. Fakt\u00f6r katsay\u0131lar\u0131ndan yararlan\u0131larak fakt\u00f6r skorlar\u0131<span>  <\/span>(fij) her bir birim i\u00e7in kolayca hesaplanabilir (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><strong><span>10. FAKT\u00d6R D\u00d6ND\u00dcR\u00dcLMES\u0131 (FACTOR ROTATION)<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bazen orijinal fakt\u00f6r y\u00fcklerinden bilgi elde edilmesi zor olabilir. Bu nedenle fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 daha basit hale getirmek i\u00e7in onlar\u0131 belirli bir a\u00e7\u0131 ile d\u00f6nd\u00fcrmek uygun olur. Bu i\u015flemi bir mikroskop alt\u0131nda bir preperat\u0131 en iyi bi\u00e7imde g\u00f6rebilmek i\u00e7in maniple etmeye benzetebiliriz (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Analiz sonucunda yorumlanmas\u0131 g\u00fc\u00e7, \u00e7ok say\u0131da ili\u015fkili orijinal de\u011fi\u015fkenden ba\u011f\u0131ms\u0131z, kavramsal oiarak anlaml\u0131 az say\u0131da fakt\u00f6r\u00fcn (hipotetik de\u011fi\u015fken) bulunmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r. \u0131yi bir fakt\u00f6r d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden a\u015fa\u011f\u0131da sonu\u00e7lar beklenmektedir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 53.4pt; text-align: justify; text-indent: -18pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">        <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Boyut indirgenmi\u015f oimal\u0131,<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 53.4pt; text-align: justify; text-indent: -18pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">        <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Diklik ya da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sa\u011flanmal\u0131,<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-left: 53.4pt; text-align: justify; text-indent: -18pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><!--[if !supportLists]--><span><span>\u00b7<span style=\"font-family: 'Times New Roman'; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal\">        <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span>Kavramsal anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Bu sonu\u00e7lardan ilk ikisi yukar\u0131da anlat\u0131lan ilk a\u015faman\u0131n kapsam\u0131na girmektedir ve pxm boyutlu A y\u00fckler matrisiyle (factor loading matrix, factor pattern matrix) elde edilmektedir. Bu i\u015flemlere fakt\u00f6rle\u015ftirme ya da fakt\u00f6r bulma ad\u0131 verilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sonu\u00e7 i\u00e7in, yani kavramsal anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, elde edilen fakt\u00f6rleri daha iyi yorum verebilecek \u015fekilde yeni fakt\u00f6rlere \u00e7evirmek gerekmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, elde edilen fakt\u00f6rler d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmektedir. Kavramsal anlaml\u0131l\u0131k g\u00f6receli ve \u00e7ok soyut bir kavramd\u0131r. (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, bir fakt\u00f6r analizi tekni\u011fini uygulayarak elde etti\u011fi m kadar \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fc, &#8220;ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, yorumlamada a\u00e7\u0131kl\u0131k ve anlaml\u0131l\u0131k&#8221; sa\u011flamak amac\u0131yla bir eksen d\u00f6nd\u00fcrmesine (rotation) tabii tutabilir. Fakt\u00f6r d\u00f6nd\u00fcrme, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn temel matematiksel \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirmez. Eksenlerin d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi sonras\u0131nda maddelerin bir fakt\u00f6rdeki y\u00fck\u00fc artarken di\u011fer fakt\u00f6rlerdeki y\u00fckleri aza!ir. B\u00f6ylece fakt\u00f6rler, kendileriyle y\u00fcksek ili\u015fki veren maddeleri bulurlar ve fakt\u00f6rler daha kolay yorumlanabilir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r rotasyonu fakt\u00f6r y\u00fcklerinin ortogonal hale getirilmesi i\u00e7in eksenlerin optimal bir a\u00e7\u0131 ile d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi ve ortogonalizasyonunun sa\u011flanmas\u0131 olarak ifade edebiliriz. Fakt\u00f6r rotasyonu i\u015flemi, L matrisinin TT\u2019=TT\u2019=I ko\u015fulunu sa\u011flayan bir ortogonal matris ile \u00e7arp\u0131larak yeni fakt\u00f6r y\u00fckleri matrisi elde etmektir (L*=LT) (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizinde d\u00f6nd\u00fcrmeler basit yap\u0131ya ula\u015fmay\u0131 garanti etmemekte, d\u00f6nd\u00fcrmeden sonra elde edilecek sonu\u00e7lar ilk fakt\u00f6r sonu\u00e7lar\u0131ndan daha anlams\u0131z olabilmektedir. Thurstone taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen basit yap\u0131 i\u00e7in be\u015f ko\u015ful vard\u0131r. Bunlar;<\/span><\/p>\n<ul style=\"margin-top: 0cm\">\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r matrisinin her bir sat\u0131r\u0131nda en az bir      tane s\u0131f\u0131r de\u011feri olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r matrisinde m tane ortak fakt\u00f6r varsa, her      s\u00fctunda en az m tane s\u0131f\u0131r de\u011feri bulunmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r matrisindeki<span>  <\/span>her bir fakt\u00f6r \u00e7iftinin<span>  <\/span>birinde y\u00fck de\u011feri g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken \u00f6tekinde      g\u00f6r\u00fclmemelidir.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r matrisindeki her bir fakt\u00f6r \u00e7ifti i\u00e7in      de\u011fi\u015fkenlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun y\u00fck de\u011feri s\u0131f\u0131r olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\"><span>Fakt\u00f6r      matrisindeki<span>  <\/span>her bir fakt\u00f6r \u00e7ifti      i\u00e7in sadece az say\u0131da de\u011fi\u015fkenin y\u00fck de\u011feri olmal\u0131d\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r rotasyonu ile fakt\u00f6rlere atfedilen varyans, spesifik varyans, korelasyon (ya da kovaryans) matrisi de\u011fi\u015fmez. Fakt\u00f6r y\u00fckler matrisinin ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131y\u0131 elde etmek \u00fczere d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi ile orijinal verilerle ilgili anlaml\u0131 ortak yap\u0131lar\u0131 basit olarak anlamak ve de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn olur. D\u00f6nd\u00fcrme i\u015flemi bir matematiksel yakla\u015f\u0131md\u0131r. Her bir fakt\u00f6rde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak etkili olan de\u011fi\u015fkenlerin belirgin olarak ortaya konmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r eksenlerinin F a\u00e7\u0131s\u0131 kadar d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi ile her bir ortak fakt\u00f6r\u00fcn olu\u015fmab\u0131na katk\u0131da bulunan de\u011fi\u015fkenler ilgili fakt\u00f6r eksenine daha yak\u0131n olarak koordinat sisteminde yer al\u0131rlar. D\u00f6nd\u00fcr\u00fclmemi\u015f y\u00fcklere g\u00f6re belirlenen iki fakt\u00f6rl\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcmde elde edilen F1 ve F2\u2019nin XY grafi\u011finde (scatter plot, cartesian graphic) de\u011fi\u015fkenlerin eksenlere yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, <\/span><span><span>F<\/span><\/span><span> a\u00e7\u0131s\u0131 kadar d\u00f6nd\u00fcrme yap\u0131larak elde edilen F1* ve F2* XY grafi\u011finde de\u011fi\u015fkenlerin eksenlere yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 incelendi\u011finde d\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f fakt\u00f6rlerin grafi\u011finde de\u011fi\u015fkenler, d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmemi\u015f fakt\u00f6rler grafi\u011fine g\u00f6re eksenlere daha yak\u0131n olarak g\u00f6zlenirler (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Ortak fakt\u00f6r\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in eksenlerin<span>  <\/span><\/span><span><span>F<\/span><\/span><span> a\u00e7\u0131s\u0131 kadar d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi gerekir. D\u00f6nd\u00fcrme i\u00e7in T matrisi a\u015fa\u011f\u0131daki gibi ele al\u0131n\u0131r (\u00d6zdamar ve Din\u00e7er, 1987).<span>  <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype  id=\"_x0000_t185\" coordsize=\"21600,21600\" o:spt=\"185\" adj=\"3600\" path=\"m@0,nfqx0@0l0@2qy@0,21600em@1,nfqx21600@0l21600@2qy@1,21600em@0,nsqx0@0l0@2qy@0,21600l@1,21600qx21600@2l21600@0qy@1,xe\"  filled=\"f\">  <v:formulas>   <v:f eqn=\"val #0\"\/>   <v:f eqn=\"sum width 0 #0\"\/>   <v:f eqn=\"sum height 0 #0\"\/>   <v:f eqn=\"prod @0 2929 10000\"\/>   <v:f eqn=\"sum width 0 @3\"\/>   <v:f eqn=\"sum height 0 @3\"\/>   <v:f eqn=\"val width\"\/>   <v:f eqn=\"val height\"\/>   <v:f eqn=\"prod width 1 2\"\/>   <v:f eqn=\"prod height 1 2\"\/>  <\/v:formulas>  <v:path o:extrusionok=\"f\" gradientshapeok=\"t\" limo=\"10800,10800\"   o:connecttype=\"custom\" o:connectlocs=\"@8,0;0,@9;@8,@7;@6,@9\" textboxrect=\"@3,@3,@4,@5\"\/>  <v:handles>   <v:h position=\"#0,topLeft\" switch=\"\" xrange=\"0,10800\"\/>  <\/v:handles> <\/v:shapetype><v:shape id=\"_x0000_s1042\" type=\"#_x0000_t185\" style='position:absolute;  left:0;text-align:left;margin-left:207pt;margin-top:9.6pt;width:90pt;height:63pt;  z-index:251674624;mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' adj=\"1680\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><!--[endif]--><span>  <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Saat y\u00f6n\u00fcnde bir rotasyon i\u00e7in<span>     <\/span>T =<span>        <\/span>cos <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>  <\/span><span>       <\/span>sin <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>    <\/span>matrisi,<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>                                                                      <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>                                                                       <\/span>&#8211; sin <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span> <span>      <\/span>cos <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>                                           <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><!--[if gte vml 1]><v:shape id=\"_x0000_s1043\"  type=\"#_x0000_t185\" style='position:absolute;left:0;text-align:left;  margin-left:243pt;margin-top:10.8pt;width:90pt;height:63pt;z-index:251675648;  mso-width-relative:page;mso-height-relative:page' adj=\"1680\"\/><![endif]--><!--[if !vml]--><!--[endif]--><span>  <\/span><\/p>\n<p>  <\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Saat y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tersine bir rotasyon i\u00e7in<span>     <\/span>T =<span>        <\/span>cos <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>  <\/span><span>     <\/span>&#8211; sin <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>    <\/span>matrisi tercih edilir. <span>                             <\/span><span>                        <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span>                                                                                  <\/span>sin <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>    <\/span><span>      <\/span>cos <\/span><span><span>f<\/span><\/span><span><span>                                           <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r d\u00f6nd\u00fcrmesinde iki y\u00f6ntem kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan birincisi eksenlerin konumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden 90 derecelik a\u00e7\u0131 ile dik (orthogonal) d\u00f6nd\u00fcrmedir. Bu y\u00f6ntemde fakt\u00f6rler ili\u015fkisizdir. \u0131kinci y\u00f6ntem ise, e\u011fik (oblique) d\u00f6nd\u00fcrmedir. E\u011fik d\u00f6nd\u00fcrmede eksenlerin birbirine dik olmas\u0131 gerekli de\u011fildir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>D\u00f6nd\u00fcrme sonunda de\u011fi\u015fkenlerle ilgili a\u00e7\u0131klanan toplam varyans de\u011fi\u015fmezken, fakt\u00f6rlerin a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 varyan\u015flar de\u011fi\u015fir (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6rler aras\u0131nda ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayal\u0131 olan dik d\u00f6nd\u00fcrmede, fakt\u00f6rler eksenlerin konumu de\u011fi\u015ftirmeksizin (ayn\u0131 a\u00e7\u0131yla) d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Fakt\u00f6rlerin birbirleriyle ili\u015fkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerine kurulu olan e\u011fik d\u00f6nd\u00fcrmede ise, eksenlerin d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesinde farkl\u0131 a\u00e7\u0131lar kullan\u0131l\u0131r. Dik d\u00f6nd\u00fcrmede ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fck matrisi, g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fkenler ile fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki korelasyonlar\u0131n matrisidir ve y\u00fcklerin b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri, ili\u015fkinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc verir. E\u011fik d\u00f6nd\u00fcrmede y\u00fck matrisi ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: fakt\u00f6rler ve de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki korelasyonlar\u0131 g\u00f6steren yap\u0131 (structure) matrisi ve fakt\u00f6rle g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki e\u015fsiz ili\u015fkileri g\u00f6steren \u00f6r\u00fcnt\u00fc (partem) matrisi (Akt: B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r rotasyonu genellikle orthogonal olup, elde edilen fakt\u00f6rlerin birbirleri ile korelasyona girmemesini sa\u011flar. Bu durum, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z alt skalalar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Di\u011fer taraftan, alternatif olarak fakt\u00f6r rotasyonu oblique olabilir. Bu durumda, fakt\u00f6rler tamamen birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Basit yorumlanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, orthogonal rotasyon tercih edilebilir. Varimax (varyanslar\u0131n maksimumu) metodu orthogonal rotasyon i\u00e7in tercih edilebilir. Di\u011fer alternatif metotlardan, Quartimax, \u00e7ok y\u00fcksek a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 bir araya getiren ilk \u00e7ok genel fakt\u00f6r\u00fc verirken, Equimax, quartimax ile varimax&#8217;\u0131n \u00f6zelliklerini birle\u015ftirerek, bunlar\u0131n iyi ve k\u00f6t\u00fc y\u00f6nlerini dengeler (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Orthogonal rotasyonda, bir fakt\u00f6r a\u011f\u0131rl\u0131k matrisi olu\u015fturulur. Regresyon a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ve korelasyon katsay\u0131lar\u0131n\u0131 temsil eder. \u00c7\u00f6z\u00fcm orthogonal oldu\u011fundan dolay\u0131, regresyon a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 korelasyon katsay\u0131lar\u0131na e\u015fittir. A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n karesi, belirli bir fakt\u00f6r\u00fcn, de\u011fi\u015fkendeki varyans\u0131n ne kadar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil eder. E\u011fer sat\u0131r itibariyle bu kare a\u011f\u0131rl\u0131klar toplan\u0131rsa, b\u00fct\u00fcn fakt\u00f6rler taraf\u0131ndan, de\u011fi\u015fkendeki de\u011fi\u015fimin ne kadar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 temsil edilir (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Oblik rotasyonda fakt\u00f6rler aras\u0131nda korelasyon bulundu\u011fundan, regresyon a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ile korelasyon katsay\u0131lar\u0131 ayn\u0131 de\u011fildir. S\u00f6z konusu matrisler farkl\u0131 \u015fekilde yorumlan\u0131r. Regresyon a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 matrisi, fakt\u00f6rlerin anlam\u0131n\u0131 yorumlamada kullan\u0131l\u0131r (\u00d6zdamar, 1996).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Genel bir kural olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131 temelde verileri ile en uygun (best fit) olan sonu\u00e7lan almakla \u0131lgileniyorsa e\u011fik d\u00f6nd\u00fcrme; ara\u015ft\u0131rmac\u0131 daha \u00e7ok sonu\u00e7lar\u0131n genellenebil\u0131rli\u011fi ile yani gelecek \u0131\u00e7in en uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmle ilgileniyorsa dik d\u00f6nd\u00fcrme \u00f6nerilir. Bununla birlikte her \u0131k\u0131 d\u00f6nd\u00fcrme sonu\u00e7lan hemen hemen her zaman benzer sonu\u00e7lar \u00fcretti\u011finden, uygulamalar\u0131n tamam\u0131na yak\u0131n\u0131nda yorumlamada kolayl\u0131k sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan dik d\u00f6nd\u00fcrmenin tercih edildi\u011fi s\u00f6ylenebilir (Akt: B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Dik ve e\u011fik d\u00f6nd\u00fcrme y\u00f6nteminin \u00fcretti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131n benzerli\u011fi, a) fakt\u00f6r de\u011fi\u015fken oran\u0131 ve b) fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki korelasyon k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e daha da artacakt\u0131r (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Dik d\u00f6nd\u00fcrmede fakt\u00f6rler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan varyans miktar\u0131 etkilenmemektedir. Ancak baz\u0131 durumlarda, dik d\u00f6nd\u00fcrme en iyi fakt\u00f6r k\u00fcmesine ula\u015fmada yeterli olamamaktad\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Dik d\u00f6nd\u00fcrme y\u00f6ntemleri i\u00e7inde quartimax, varimax ve equamax en yayg\u0131n kullan\u0131lanlard\u0131r. Quartimax iki fakt\u00f6r olmas\u0131 durumunda en iyi sonucu veren y\u00f6ntemlerden biridir ve basit yap\u0131ya ve anlaml\u0131 fakt\u00f6rlere ula\u015fmada fakt\u00f6r y\u00fckleri matrisinin sat\u0131rlar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulur. Varimax y\u00f6nteminde basit yap\u0131ya ve anlaml\u0131 fakt\u00f6rlere ula\u015fmada fakt\u00f6r y\u00fckleri matrisinin s\u00fctunlar\u0131na \u00f6ncelik verilir. Varimax y\u00f6nteminde daha az de\u011fi\u015fkenle fakt\u00f6r varyanslar\u0131n\u0131n maksimum olmas\u0131 sa\u011flanacak \u015fekilde d\u00f6nd\u00fcrme yap\u0131l\u0131r. Equamax y\u00f6ntemi ise, basit yap\u0131ya ve anlaml\u0131 fakt\u00f6rlere ula\u015fmada fakt\u00f6r matrisinin sat\u0131r ve s\u00fctunlar\u0131ndaki y\u00fck de\u011ferlerini birlikte ele al\u0131r (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Equamax Rotasyon, belirlenen fakt\u00f6r y\u00fcklerinin gamma=fakt\u00f6r say\u0131s\u0131\/2 olacak \u015fekilde d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flayan bir y\u00f6ntemdir. Varimax rotasyon, belirlenen ilk fakt\u00f6r y\u00fcklerinin gamma=1 olacak \u015fekilde d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini i\u00e7erir. Quartimax rotasyon, belirlenen ilk fakt\u00f6r y\u00fcklerinin gamma=0 olacak \u015fekilde d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesidir. Orthomax rotasyon, ilk belirlenen fakt\u00f6r y\u00fcklerinin kullan\u0131c\u0131 tan\u0131ml\u0131 gamma de\u011ferine g\u00f6re d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flar. Bu y\u00f6ntemler i\u00e7inde en s\u0131k tercih edilen rotasyon y\u00f6ntemi Varimax y\u00f6ntemidir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>E\u011fik d\u00f6nd\u00fcrmede fakt\u00f6r \u00f6r\u00fcnt\u00fc (model) matrisindeki fakt\u00f6r y\u00fck de\u011ferleri (a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131), \u00e7oklu regresyon analizindeki beta a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 gibi tan\u0131mlan\u0131r ve fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131 yorumlamada bu de\u011ferlerin dikkate al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilir. Fakt\u00f6r yap\u0131 matrisindeki yuk de\u011ferleri ise de\u011fi\u015fkenlerle fakt\u00f6r aras\u0131ndaki ikili korelasyonlar\u0131 g\u00f6sterir. Fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin d\u00fczeyi artt\u0131k\u00e7a bu iki matrisin benzerli\u011fi azalacakt\u0131r (B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Quartimax&#8217;\u0131n, varyans\u0131n \u00e7o\u011funu kar\u015f\u0131layan genel bir fakt\u00f6r\u00fcn oldu\u011funa inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, varimax&#8217;\u0131n ise \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc yap\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu durumlarda daha uygun b\u00eer se\u00e7im oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, e\u011fik d\u00f6nd\u00fcrme uygulayacak ise sonu\u00e7lanma oblimin d\u00f6nd\u00fcrmeye g\u00f6reli olarak gelecekte daha kullan\u0131labilir olmas\u0131 nedeniyle promax&#8217;\u0131, tercih etmesi \u00f6nerilebilir (Akt : B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; text-align: justify; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>Orthogonal d\u00f6nd\u00fcrmeden sonra y\u00fck matrisi de\u011ferleri, fakt\u00f6rlerle de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki korelasyondur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu korelasyonlar i\u00e7in manidar bir \u00f6l\u00e7\u00fcte karar verirler ve bu genellikle yukar\u0131da da s\u00f6z edildi\u011fi gibi, 0.30 veya daha y\u00fcksek bir de\u011fer olur. Maddelerin birden fazla fakt\u00f6re girmemesi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Birden fazla fakt\u00f6re girme ile ilgili olarak al\u0131nabilecek \u00f6l\u00e7\u00fct fakt\u00f6r y\u00fckleri aras\u0131nda en az 0.10 fark olmas\u0131d\u0131r. Daha sonra de\u011fi\u015fkenlerin topland\u0131\u011f\u0131 fakt\u00f6rlere bir ad verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Fakt\u00f6rlerin adland\u0131r\u0131lmas\u0131 her fakt\u00f6rle ili\u015fkili olan g\u00f6zlenmi\u015f de\u011fi\u015fkenlerin \u00f6zel bir kombinasyonunun anlam\u0131na g\u00f6re olur. Bir \u00e7ok g\u00f6zlenmi\u015f de\u011fi\u015fken bir fakt\u00f6rle y\u00fcksek \u0131li\u015fki verdi\u011fi ve di\u011fer fakt\u00f6rlerle ili\u015fkili olmad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7ok daha kolay yorumlanabilir (Tav\u015fanc\u0131l, 2002).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><strong><span>11. \u0131LG\u0131L\u0131 ARA\u015fTIRMALAR<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Literat\u00fcr incelendi\u011finde a\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r analizi kullan\u0131larak yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011fi test edilmi\u015f bir\u00e7ok yerli ve yabanc\u0131 \u00f6l\u00e7ek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlardan baz\u0131lar\u0131na k\u0131saca de\u011finmek gerekirse;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bir grup \u00fcniversite \u00f6\u011frencisinde \u00c7ocukluk \u00d6rselenme Ya\u015fant\u0131lar\u0131 \u00d6l\u00e7e\u011fi\u2019nin ge\u00e7erlik, g\u00fcvenirlik ve fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00f6l\u00e7e\u011fin \u00fc\u00e7 fakt\u00f6rl\u00fc oldu\u011fu belirlenmi\u015f ve bu fakt\u00f6rler duygusal k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m ve duygusal ihmal, fiziksel k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m ve cinsel k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r (Aslan ve Alparslan, 1999). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Marmara Depremi sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan kayg\u0131y\u0131 azaltmak amac\u0131yla bireylerin g\u00f6sterdi\u011fi stres tepkileri ve bu tepkilerin cinsiye g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011finin<span>  <\/span>ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Genel Uyum Sendromunda bireyin stresten ka\u00e7\u0131nmak amac\u0131yla g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7e\u015fitli tepkilerin de\u011fi\u015fkenlerini belirleyebilmek i\u00e7in verilere fakt\u00f6r analizi uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakt\u00f6r t\u00fcretme tekni\u011fi olarak Temel Bile\u015fenler ve d\u00f6nd\u00fcrme tekni\u011fi olarak varimax uygulanan veri grubundan elde edilen fakt\u00f6r analizi sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde \u00fc\u00e7 fakt\u00f6rl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn en anlaml\u0131 sonucu verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dikkati \u00e7eken \u00f6nemli bir nokta ise bu fakt\u00f6rlerin kendi i\u00e7inde grupla\u015fmalar\u0131, teoride belirtilen tepkilerin de\u011fi\u015fkenleri aras\u0131nda birbirine benzer olanlar\u0131n ayn\u0131 grupta yer almalar\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bir di\u011fer ifade ile duygusal tepkiler, davran\u0131\u015fsal tepkiler ve fizyolojik tepkiler bir araya gelmi\u015flerdir (Ayta\u00e7 ve Bayram, 2000). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Panik ve Agorafobi \u00d6l\u00e7e\u011fi g\u00f6zlemci ve \u00f6zbildirim formlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e ge\u00e7erlik ve g\u00fcvenirli\u011fini de\u011ferlendirmeyi ama\u00e7layan ara\u015ft\u0131rmada; \u00f6l\u00e7e\u011fin ana bile\u015fenler, varimax rotasyon ve scree test ile d\u00f6rt fakt\u00f6rl\u00fc yap\u0131da oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlar, 1. Fobik ka\u00e7\u0131nma ve yeti yitimi, 2. Panik ata\u011f\u0131, 3. Beklenti anksiyetesi, 4. Bedensel hastal\u0131k inanc\u0131d\u0131r. (Tural, Fidaner, Alk\u0131n, Bandelow, 2000). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 pop\u00fclasyonda Mevsimsel Duygudurum Bozuklu\u011funu (MDB) ara\u015ft\u0131ran Mevsimsel Gidi\u015f De\u011ferlendirme Formunun (MGDF) (Seasonal Pattern Assessment Questionnaire-SPAQ) g\u00fcvenilirli\u011finin g\u00f6sterilmesini ama\u00e7layan ara\u015ft\u0131rmada; Fakt\u00f6r analizi 2 fakt\u00f6r ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci fakt\u00f6r uyku, duygudurum, sosyal ya\u015fant\u0131, enerji d\u00fczeyinden; ikinci fakt\u00f6r ise kilo de\u011fi\u015fikli\u011fi ve i\u015ftahtan olu\u015fmaktad\u0131r. Birinci fakt\u00f6r\u00fcn \u00f6zde\u011feri (eigenvalue) 2.25, ikinci fakt\u00f6r\u00fcn \u00f6zde\u011feri ise 1.10 olup, 1. fakt\u00f6r\u00fc olu\u015fturan de\u011fi\u015fkenler toplam varyans\u0131n % 37.5\u2019ini, ikinci fakt\u00f6r ise % 55.9\u2019unu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak 1. ve 2. fakt\u00f6rlerin sendromu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Noyan, Elbi, Koruko\u011flu, 2000). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>G\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f ve k\u00fclt\u00fcrel olarak daha uygun \u00c7ok Boyutlu Alg\u0131lanan Sosyal Destek \u00d6l\u00e7e\u011finin (Multidimensional Scale of Perceived Social Support MSPSS) psikometrik \u00f6zelliklerinin ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, verilere \u201coblique\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine g\u00f6re Temel Bile\u015fenler (Principal Components) fakt\u00f6r analizi yap\u0131lm\u0131\u015f; \u00fc\u00e7 grup, fakt\u00f6r analizinin gerektirdi\u011fi<span>  <\/span>\u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015fmak i\u00e7in birle\u015ftirilmi\u015ftiri (N=150). Bu birle\u015fik \u00f6rneklemde, 12 madde beklendi\u011fi \u015fekilde \u00f6zde\u011feri (eigenvalue) 1\u2019den b\u00fcy\u00fck olan ilgili 3 fakt\u00f6r alt\u0131nda yer alm\u0131\u015flar ve k\u00fcm\u00fclatif olarak toplam varyans\u0131n y\u00fczde 75\u2019ini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r (Eker, Arkar, Yald\u0131, 2001). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Balc\u0131 ve Y\u0131lmaz (2002), yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin sahip olduklar iyimserlik d\u00fczeylerini \u00f6l\u00e7ebilecek bir ara\u00e7 geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. 290 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi \u00fczerinde yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmada 24 maddelik bir \u00f6l\u00e7ek geli\u015ftirilmi\u015ftir. Testi yar\u0131lama y\u00f6ntemiyle yap\u0131lan g\u00fcvenirlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda r= .91, test-tekrar-test sonucunda ise r= .61 olarak bulunmu\u015ftur. Bu \u00f6l\u00e7e\u011fi geli\u015ftirmek i\u00e7in,denemelik maddeleri belirlemek amac\u0131yla, ilgili kaynaklar ve konu ile ilgili \u00f6l\u00e7ekler g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u201cHer \u015feyin en iyi yan\u0131n\u0131 g\u00f6ren, d\u00fcnya \u015fartlar\u0131n\u0131n iyiye gidece\u011fine inanan, iyili\u011fin her problemi \u00e7\u00f6zebilece\u011fini kabul eden umut dolu bir ki\u015filik \u00f6zelli\u011finin ad\u0131d\u0131r.\u201d \u015feklinde iyimserlik kavram\u0131<span>    <\/span> tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde 450 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisinin bu tan\u0131mdan hareketle iyimserlikle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Al\u0131nan bu g\u00f6r\u00fc\u015flerle 122 maddelik bir madde havuzu olu\u015fturulmu\u015ftur. Olu\u015fturulan madde havuzundaki maddelerin iyimserli\u011fi ifade edip etmedi\u011fi 150 ki\u015filik bir \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi grubuna sorulmu\u015f ve grubun % 25\u2019i taraf\u0131ndan ifade etmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen maddeler elenmi\u015f ve madde say\u0131s\u0131<span>            <\/span> 82\u2019ye inmi\u015ftir. Bu \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda elde edilen liste, 10 ki\u015filik bir uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sunulmu\u015ftur. Uzmanlardan maddelerin bireylerin iyimserlik d\u00fczeyini \u00f6l\u00e7\u00fcp \u00f6l\u00e7medi\u011fi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131narak bu g\u00f6r\u00fcler do\u011frultusunda en az \u00fc\u00e7 uzman taraf\u0131ndan \u00f6l\u00e7m\u00fcyor olarak ifade edilen 20 madde daha elenerek madde say\u0131s\u0131 62\u2019ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 150 \u00f6\u011frenciye tekrar uygulanan 62 maddelik \u00f6l\u00e7e\u011fin madde toplam puan korelasyonuna bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Madde toplam puan korelasyonu .30\u2019un alt\u0131nda olan maddeler elenerek 24 maddeden olu\u015fan bir \u00f6l\u00e7ek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Psikopatolojik de\u011ferlendirme yapmak amac\u0131yla s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan K\u0131sa Semptom Envanterinin (KSE) ergenli\u011fin daha \u00f6nceki d\u00f6nemleri i\u00e7in ayn\u0131 psikometrik \u00f6zelliklerin ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak amac\u0131yla yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada, Ana bile\u015fenler (Principal Components) y\u00f6ntemi ve Varimax d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi ile yap\u0131lan fakt\u00f6r analizi sonucunda \u00f6zde\u011feri 1\u2019in \u00fczerinde olan 12 fakt\u00f6r bulunmu\u015ftur. Ancak yap\u0131lan \u201cscree test\u201d uygulamas\u0131, yorumlanabilme durumu ve temel al\u0131nan \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar dahilinde, bunlar\u0131n 5 fakt\u00f6re indirgenebilece\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve uygulanan ikinci analiz sonucunda toplam varyans\u0131n %32\u2019sini a\u00e7\u0131klayan 5 fakt\u00f6r elde edilmi\u015ftir. Maddeler %13 oran\u0131nda ayn\u0131 fakt\u00f6re y\u00fcklenmektedir (\u015fahin, Bat\u0131g\u00fcn, U\u011furta\u015f 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Wechsler Bellek \u00d6l\u00e7e\u011fi-Geli\u015ftirilmi\u015f Formu, Wisconsin Kart E\u015fleme Testi, \u00c7izgilerin Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Belirleme Testi ve Wechsler Yeti\u015fkinler Zeka \u00d6l\u00e7e\u011fi&#8217;nin aralar\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131n incelenmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada, \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi deneklere (n=110) Wechsler Bellek \u00d6l\u00e7e\u011fi-Geli\u015ftirilmi\u015f Formu, Wisconsin Kart E\u015fleme Testi ve \u00c7izgilerin Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Belirleme testlerinin T\u00fcrk Formlar\u0131yla Wechsler Yeti\u015fkinler Zeka \u00d6l\u00e7e\u011fi uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Testler aras\u0131ndaki ortak fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemede, Temel Bile\u015fenler Analizi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan analiz sonucu elde edilen ilk fakt\u00f6r, 11 alt test puan\u0131n\u0131n y\u00fcklendi\u011fi &#8220;Genel Yetenek&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan fakt\u00f6r olmu\u015ftur. \u0131kinci fakt\u00f6r &#8220;Zihinsel Esneklik&#8221; olarak, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fakt\u00f6r ise &#8220;Alg\u0131sal Organizasyon&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u015fahin, 2002). <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Amac\u0131 panik bozuklu\u011fu olan bir grup hastada panik bozuklu\u011fu belirtilerinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131larak panik bozuklu\u011fu alt tiplerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen panik bozuklu\u011fu belirti k\u00fcmelerinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi olan bir ara\u015ft\u0131rmada, Belirti Da\u011f\u0131l\u0131m Anketi, Hamilton Anksiyete \u00d6l\u00e7e\u011fi, Klinik Global \u0131zlenim \u00d6l\u00e7e\u011fi uygulanm\u0131\u015f ve alt tiplerin varl\u0131\u011f\u0131 fakt\u00f6r analizi ana bile\u015fenler y\u00f6ntemiyle ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakt\u00f6r analizi sonucunda kardiyovask\u00fcler, bili\u015fsel, gastrointestinal ve vestibuler belirtiler ile gerginlikle ilgili maddelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt fakt\u00f6r elde edilmi\u015ftir (\u00d6rsel, G\u00fcriz, Akdemir, T\u00fcrk\u00e7apar, 2003). <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Harrison\u2019un d\u00f6rtl\u00fc \u00f6rg\u00fct k\u00fclt\u00fcr\u00fc tiplemesini model alan, psikometrik \u00f6zellikleri g\u00f6rg\u00fcl olarak ortaya konmu\u015f bir \u00f6rg\u00fctsel k\u00fclt\u00fcr tipi \u00f6l\u00e7e\u011fini literat\u00fcre kazand\u0131rmak ama\u00e7l\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada, \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctlerde \u00e7al\u0131\u015fan toplam 245 ki\u015fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6rg\u00fctsel K\u00fclt\u00fcr Tipi \u00d6l\u00e7e\u011fi (\u00d6KT\u00d6) ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan hiyerar\u015fi, destek, ba\u015far\u0131 ve g\u00fc\u00e7 olmak \u00fczere d\u00f6rt farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00f6l\u00e7mesi beklenen ifadelerden olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu beklentiyle tutarl\u0131 olarak, bu \u00e7al\u0131\u015fmada Varimax rotasyonu ile yap\u0131lan fakt\u00f6r analizi sonunda \u00d6KT\u00d6\u2019nin d\u00f6rt alt fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Mamato\u011flu, 2004). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Fakt\u00f6r analizi temel al\u0131narak maninin fenomenolojik alt tiplerinin incelendi\u011fi bir ara\u015ft\u0131rmada, Montgomery-Asberg Depresyon Derecelendirme \u00d6l\u00e7e\u011fi\u2019nden al\u0131nan \u201cifade edilen keder, g\u00f6r\u00fcnen keder, k\u00f6t\u00fcmser d\u00fc\u015f\u00fcnceler, hissedememe, intihar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, i\u00e7sel gerginlik, dikkatini toplamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm&#8221; maddeleri; Pozitif Belirtileri Derecelendirme \u00d6l\u00e7e\u011fi&#8217;nden al\u0131nan \u201csanr\u0131lar, varsan\u0131lar, b\u00fcy\u00fckl\u00fck duygular\u0131, \u015f\u00fcphecilik-k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rme ve d\u00fc\u015fmanca tutum&#8221; maddelerinden olu\u015fturulan toplam 23 maddenin fakt\u00f6r analizi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Varimax d\u00f6nd\u00fcrme uyguland\u0131ktan sonra 6 fakt\u00f6r bulunmu\u015ftur (S\u00f6nmez ve di\u011ferleri, 2004). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Morgil, Se\u00e7ken ve Y\u00fccel (2004) orta\u00f6\u011fretim \u00f6\u011frencilerinin kimya \u00f6\u011fretimine y\u00f6nelik \u00f6z yeterlik inan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mede kullan\u0131lacak ge\u00e7erli ve g\u00fcvenilir bir \u00f6l\u00e7me arac\u0131 geli\u015ftirmek amac\u0131yla, \u00f6ncelikle 30 tutum c\u00fcmlesinden olu\u015fan bir form haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Arac\u0131n yap\u0131 ge\u00e7erli\u011fini, test etmek i\u00e7in \u201ctemel bile\u015fenler analizi\u201d uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada bir maddenin \u00f6l\u00e7ekte yer almas\u0131na karar verirken birinci fakt\u00f6rdeki y\u00fck de\u011ferinin 0.30 ve daha y\u00fcksek olmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc temel al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00fck de\u011feri ile di\u011fer fakt\u00f6rlerden ald\u0131\u011f\u0131 y\u00fck de\u011ferinin fark\u0131n\u0131n .10 ve daha y\u00fcksek olmas\u0131na dikkat edilmi\u015ftir. Bu \u015fekilde birinci fakt\u00f6rde y\u00fcksek y\u00fck de\u011feri veren bir maddenin, ikinci bir fakt\u00f6rde bu d\u00fczeyde bir y\u00fck de\u011ferine sahip olmas\u0131 engellenebilmi\u015f ve sonu\u00e7ta tek fakt\u00f6rde a\u00e7\u0131klanan varyans miktar\u0131nda da bir art\u0131\u015f sa\u011flanabilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>K\u00f6\u015fgero\u011flu ve ark. (2005), kemoterapi tedavisi uygulanan hastalar\u0131n hem\u015firelik bak\u0131m\u0131ndan memnuniyet d\u00fczeyini belirlemede kullan\u0131labilecek bir \u00f6l\u00e7me arac\u0131n\u0131n ge\u00e7erlilik ve g\u00fcvenilirlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00e7e\u011fe uygulanan fakt\u00f6r analizi ve yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011finden sonra kalan 29 maddenin tek fakt\u00f6rde topland\u0131\u011f\u0131, \u201chasta memnuniyeti\u201d olarak isimlendirilen maddelerin 0.51-0.84 aras\u0131nda puan ald\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6l\u00e7me arac\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; line-height: normal\" class=\"Pa6\"><span>Yak\u0131n ili\u015fkilerle ilgili \u00e7e\u015fitli psikolojik e\u011filimleri \u00f6l\u00e7mek amac\u0131yla Snell, Schicke ve Arbeiter (2002) taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u00c7ok Boyutlu \u0131li\u015fki \u00d6l\u00e7e\u011fi\u2019nin (\u00c7B\u0131\u00d6) T\u00fcrk\u00e7e versiyonunun ge\u00ad\u00e7erlilik ve g\u00fcvenilirli\u011fini incelemeyi ama\u00e7layan bu ara\u015ft\u0131rmaya \u00e7e\u015fitli fak\u00fcltelerde e\u011fitim g\u00f6ren, uygulama s\u0131ras\u0131nda ya da ge\u00e7mi\u015fte yak\u0131n ili\u015fkisi olan 480 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi (308 kad\u0131n, 172 erkek) kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fct ge\u00e7erlili\u011fini s\u0131namak amac\u0131yla \u0131li\u015fki Doyumu \u00d6l\u00e7e\u011fi (\u0131D\u00d6) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0131D\u00d6\u2019n\u00fcn yap\u0131 ge\u00e7erlili\u011fini s\u0131namak amac\u0131yla va\u00adrimaks eksen d\u00f6nd\u00fcrme y\u00f6ntemi kullan\u0131larak fakt\u00f6r analizi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7B\u0131\u00d6, fakt\u00f6rler \u201cili\u015fkiye y\u00fcksek d\u00fczeyde odaklan\u00adma\u201d, \u201cili\u015fki doyumu\u201d, \u201cili\u015fki korkusu\/kayg\u0131s\u0131\u201d, \u201cili\u015fki izlenimi ayarlama\u201d, \u201cili\u015fkide kendine g\u00fcven\u201d, \u201cd\u0131\u015fsal ili\u015fki kontro\u00adl\u00fc\u201d, \u201cili\u015fki giri\u015fkenli\u011fi\u201d, \u201ci\u00e7sel ili\u015fki kontrol\u00fc\u201d olmak \u00fczere sekiz fakt\u00f6rl\u00fc bir yap\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7B\u0131\u00d6 ile \u0131D\u00d6 aras\u0131ndaki korelasyon katsay\u0131lar\u0131 -.41 ile .69 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (B\u00fcy\u00fck\u015fahin, 2005). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"Default\"><span style=\"color: windowtext\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Eri\u015fkinlerde Dikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u00ad\u011fu (DEHB) tan\u0131s\u0131 koyarken yard\u0131mc\u0131 olabilecek bir \u00f6l\u00e7ek olan Wender Utah Derecelendirme \u00d6l\u00e7e\u011fi\u2019nin (WUD\u00d6) 25 mad\u00addelik formunun T\u00fcrk\u00e7e uyarlamas\u0131n\u0131n ge\u00e7erlik ve g\u00fcvenirli\u011finin <span> <\/span>ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada; Ana bile\u015fenler y\u00f6ntemi ve Varimax eksen d\u00f6n\u00add\u00fcrmesi uygulanarak yap\u0131lan fakt\u00f6r analizi sonucu varyans\u0131n %61.3\u2019\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayan ve \u00f6zde\u011feri 1\u2019in \u00fczerinde olan 5 fakt\u00f6r elde edilmi\u015ftir. Bu fakt\u00f6rler s\u0131ras\u0131yla \u201c\u0131rritabilite\u201d, \u201cDepresyon\u201d, \u201cOkul Sorunlar\u0131\u201d, \u201cDavran\u0131\u015f Sorunlar\u0131\/ D\u00fcrt\u00fcsellik\u201d ve \u201cDikkat Eksikli\u011fi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Be\u015finci fakt\u00f6r alt\u0131nda yer alan \u201cKararl\u0131, sebatkar ve inat\u00e7\u0131yd\u0131m, iradem g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc\u201d maddesi eksi fakt\u00f6r y\u00fck\u00fc nedeniyle ters \u00e7evrilerek puanlanm\u0131\u015ft\u0131r. (\u00d6nc\u00fc, \u00d6lmez, \u015fent\u00fcrk, 2005). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Obsesif-kompulsif belirtilerin da\u011f\u0131l\u0131m ve \u015fiddetini de\u00ad\u011ferlendiren Padua Envanteri\u2019nin (PE) 60 soruluk \u00f6zg\u00fcn ve 41 soruluk uyarlama formunun psikometrik \u00f6zelliklerinin ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada; \u00f6l\u00e7e\u011fin fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 hem \u00f6zg\u00fcn form hem de k\u0131sa formda yer alan 41 maddeyi i\u00e7ine alacak \u015fekilde ayr\u0131 ayr\u0131 test edilmi\u015ftir. A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi (Exploratory Factor Analysis) ile Temel Bile\u015fenler Y\u00f6ntemi (Principal Components) ve Varimax d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi sonucunda \u00f6zg\u00fcn form i\u00e7in \u00f6zde\u011feri 1\u2019in \u00fczerinde olan ve toplam varyans\u0131n % 36\u2019s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan 10 fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 elde edilmi\u015ftir. \u00d6l\u00e7ek kavramsal olarak 4 alt \u00f6l\u00e7ekten olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in 4 fakt\u00f6rl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm beklenen Do\u011frulay\u0131c\u0131 Fakt\u00f6r Analizi (Confirmatory Factor Analysis) uyguland\u0131\u011f\u0131nda ise yaln\u0131zca kirlenme, bula\u015fma alt \u00f6l\u00e7e\u011fini olu\u015fturan maddeler \u00f6zg\u00fcn form ile tamamen \u00f6zde\u015fim g\u00f6stermi\u015ftir. Bu bulgularla \u00f6zg\u00fcn \u00f6l\u00e7e\u011fin d\u00f6rt fakt\u00f6rl\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131sa form i\u00e7in tekrarlanan ayn\u0131 y\u00f6ntemler sonucunda, toplam varyans\u0131n % 62.1\u2019ini a\u00e7\u0131klayan 6 fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Madde 45 k\u0131sa formda d\u00fcrt\u00fcler alt \u00f6l\u00e7e\u011finde yer al\u0131rken, analizde d\u00fc\u015f\u00fcncelere kap\u0131lma alt \u00f6l\u00e7e\u011fine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. PE k\u0131sa formda yer alan 6 maddeden olu\u015fan kesinlik alt \u00f6l\u00e7e\u011finin ise \u00fc\u00e7er sorudan olu\u015fan iki fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu fakt\u00f6ryel yap\u0131lar ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in sayma ve tekrarlay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar olarak isimlendirilmi\u015ftir. Di\u011fer maddelerin tamam\u0131 k\u0131sa form ile ayn\u0131 fakt\u00f6ryel yap\u0131lara ait olacak \u015fekilde fakt\u00f6r y\u00fckleri alm\u0131\u015ft\u0131r (Be\u015firo\u011flu ve di\u011ferleri, 2005). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada K\u00f6se ve Sayar taraf\u0131ndan \u00e7evrilen T\u00fcrk\u00e7e Miza\u00e7 ve Karakter Envanterinin (TCI) sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir T\u00fcrk \u00f6rnekleminde psikometrik \u00f6zellikleri ve fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e TCI \u00f6l\u00e7ek ve alt\u00f6l\u00e7eklerinin fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131namak i\u00e7in fakt\u00f6r analizi olarak temel eksen analizi uygulanm\u0131\u015f ve Cloninger\u2019in orijinal \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na uygunluk g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Kaiser normalizasyonlu oblimin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcml\u00fc fakt\u00f6r analizi uyguland\u0131\u011f\u0131nda yedi fakt\u00f6r yerine alt\u0131 fakt\u00f6rl\u00fc bir yap\u0131 elde edilmi\u015ftir (Arkar ve di\u011ferleri, 2005). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>G\u00f6mleksiz (2005), F\u0131rat \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencilerinin kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve kitap okumaya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f ve tutumlar\u0131 belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik 30 maddelik likert tipi bir tutum \u00f6l\u00e7e\u011fi geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6l\u00e7e\u011fin fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 belirlemek amac\u0131yla, fakt\u00f6r analizi y\u00f6ntemlerinden d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmemi\u015f ve asal eksenlere g\u00f6re d\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f (varimax rotated) temel bile\u015fenler analizinden yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Analiz sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re fakt\u00f6r y\u00fck\u00fc 0.35 ve 0.35\u2019den b\u00fcy\u00fck olanlar ikinci analiz i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015f ve toplam 30 madde i\u015fler durumda g\u00f6z\u00fckm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakt\u00f6r analizi i\u015flemlerinin sonucunda \u00f6l\u00e7ekte 6 fakt\u00f6r belirlenmi\u015ftir. Fakt\u00f6r analizine g\u00f6re 7 madde 1. fakt\u00f6rde, 4 madde 2. fakt\u00f6rde, 4 madde 3. fakt\u00f6rde, 3 madde 4. fakt\u00f6rde, 4 madde 5. fakt\u00f6rde, 8 madde ise 6. fakt\u00f6rde toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu fakt\u00f6rlere anlaml\u0131 isimler verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re 1.fakt\u00f6r \u201cSevgi\u201d, 2.fakt\u00f6r \u201cAl\u0131\u015fkanl\u0131k\u201d, 3.fakt\u00f6r \u201cGereklilik\u201d, 4.fakt\u00f6r \u201c\u0131stek\u201d, 5.fakt\u00f6r ise \u201cEtki\u201d, 6.fakt\u00f6r ise \u201cYarar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r. (<a href=\"http:\/\/www.efdergi.yyu.edu.tr\/\"><span style=\"color: windowtext; text-decoration: none\">www.efdergi.yyu.edu.tr<\/span><\/a>).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\" align=\"center\"><span>KAYNAK\u00c7A<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 35.4pt\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00d6zdamar, K., Din\u00e7er, K.S. (1987). Bilgisayarla \u0131statistik De\u011ferlendirme ve Veri Analizi. \u0131stanbul : Bilim Teknik Kitapevi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"letter-spacing: 0.1pt\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Aslan, S.H., Alparslan, Z.N. (1999). \u00c7ocukluk \u00d6rselenme Ya\u015fant\u0131lar\u0131 \u00d6l\u00e7e\u011fi&#8217;nin Bir \u00dcniversite \u00d6\u011frencisi \u00d6rnekleminde Ge\u00e7erlik, G\u00fcvenirlik ve Fakt\u00f6r Yap\u0131s\u0131. <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, 10(4)<\/strong>, 275-285. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Ayta\u00e7, S., Bayram, N. (2000). <span>Marmara depremi sonras\u0131 bireylerdeki stres tepkilerinin analizi. <\/span><strong>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, 4, <\/strong>42-63.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Tural, \u00dc., Fidaner, H., Alk\u0131n, T., Bandelow, B. (2000). Panik ve agorafobi \u00f6l\u00e7e\u011finin ge\u00e7erlik ve g\u00fcvenilirli\u011fi. <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, 11(1),<\/strong> 29-39. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\">Noyan, MA., Elbi, H., Koruko\u011flu, S. (2000). Mevsimsel gidi\u015f de\u011ferlendirme formu (MGDF): G\u00fcvenilirlik ara\u015ft\u0131rmas\u0131. <strong>Anadolu Psikiyatri Dergisi,1(2),<\/strong> 69-77. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\">Eker, D., Arkar, H., Yald\u0131, H. (2001). \u00c7ok boyutlu alg\u0131lanan sosyaldestek \u00f6l\u00e7e\u011finin g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f formunun fakt\u00f6r yap\u0131s\u0131, ge\u00e7erlik ve g\u00fcvenirli\u011fi. <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi,12(1),<\/strong>17-25.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\">\u015fahin, N.H., Bat\u0131g\u00fcn, A.D., U\u011furta\u015f S. (2002). K\u0131sa Semptom Envanteri (KSE): Ergenler \u0131\u00e7in Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Ge\u00e7erlik, G\u00fcvenilirlik ve Fakt\u00f6r Yap\u0131s\u0131.<strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, 13(2),<\/strong> 125-135. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>\u015fahin, A. (2002). Zeka testi ve n\u00f6ropsikolojik testlerin olu\u015fturduklar\u0131 fakt\u00f6r yap\u0131lar\u0131n\u0131n izlenmesi. <strong>Klinik Psikiyatri Dergisi<\/strong>, 5(3),160-168. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Tav\u015fanc\u0131l, E. (2002). <span style=\"color: black\">Tutumlar\u0131n \u00d6l\u00e7\u00fclmesi Ve Spss \u0131le Veri Analizi. Ankara : Nobel Yay\u0131nlar\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, \u015f. (2002). Sosyal Bilimleri \u0131\u00e7in Veri Analizi El Kitab\u0131 \u0131statistik Ara\u015ft\u0131rma Deseni-SPSS Uygulamalar\u0131 ve Yorum. Ankara: Pegen Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"background: white none repeat scroll 0% 0%; margin-right: 40.3pt; text-align: justify; line-height: 12.6pt; -moz-background-clip: -moz-initial; -moz-background-origin: -moz-initial; -moz-background-inline-policy: -moz-initial\" class=\"MsoNormal\"><span>B\u00fcy\u00fck\u00f6zt\u00fcrk, \u015f. (2002). Fakt\u00f6r Analizi:<span>  <\/span>Temel Kavramlar ve \u00d6l\u00e7ek Geli\u015ftirmede Kullan\u0131m\u0131. <strong>E\u011fitim Y\u00f6netimi Dergisi,<\/strong> G\u00fcz, 470-433.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>\u00d6zdamar, K. (2002). Paket Programlar\u0131 \u0131le \u0131statistiksel Veri Analizi (\u00c7ok De\u011fi\u015fkenli Analizler). Eski\u015fehir : Kaan Kitabevi.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>\u00d6rsel, S., G\u00fcriz, O., Akdemir, A., T\u00fcrk\u00e7apar, H. (2003). Panik bozuklu\u011fu alt tiplerinin belirtiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. <strong>Klinik Psikiyatri Dergisi, 6(4)<\/strong>, 204-212. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Mamato\u011flu, N. (2004). \u00d6rg\u00fctsel K\u00fclt\u00fcr Tipi \u00d6l\u00e7e\u011fi. <strong>Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji (3P) Dergisi,<\/strong>12(4). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"color: #333333\">S\u00f6nmez, G., Erk\u0131ran M., Cengiz, Y., Alantar, Z., \u00c7elik, S., Yaman, M. (2004). Maninin fakt\u00f6r analizine dayal\u0131 fenomenolojik alt tipleri.<\/span><span style=\"color: #333333\"> <strong>D\u00fc\u015f\u00fcnen Adam: Psikiyatri ve N\u00f6rolojik Bilimler Dergisi,<\/strong><strong>17(2), <\/strong>76-81. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>Morgil, \u0131., Se\u00e7ken, N., Y\u00dcCEL, S. (2004). BA\u00dc Fen Bil. Enst. Dergisi, .6.1.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>K\u00f6\u015fgero\u011flu, N., Acat, M.B., Karatepe, \u00d6. (2005). Kemoterapi hastalar\u0131nda hem\u015firelik bak\u0131m\u0131 memnuniyet \u00f6l\u00e7e\u011fi. <strong>Anadolu Psikiyatri Dergisi, 6,<\/strong> 75-83.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>B\u00fcy\u00fck\u015fahin, A. (2005). <span style=\"color: black\">\u00c7okboyutlu \u0131li\u015fki \u00d6l\u00e7e\u011fi: Ge\u00e7erlilik ve G\u00fcvenirlik \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; line-height: normal\" class=\"Pa6\"><span class=\"A7\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi,<\/span><\/strong><span style=\"font-size: 14pt\"> <strong>16(2)<\/strong>, 97-105. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"Default\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>\u00d6nc\u00fc, B., \u00d6lmez, \u015f., \u015fent\u00fcrk, V. (2005). Wender-Utah Derecelendirme \u00d6l\u00e7e\u011fi T\u00fcrk\u00e7e Formunun Eri\u015fkin Dikkat Eksikli\u011fi Ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu\u2019nda Ge\u00e7erlik ve G\u00fcvenilirlik \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131. <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, 16(4)<\/strong>, 252-259. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span style=\"color: #333333\"> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify\"><span>Be\u015firo\u011flu, L., A\u011farg\u00fcn, M.Y., Boysan, M., Eryonucu, B., G\u00fcle\u00e7, M., Selvi, Y. (2005). Obsesif-Kompulsif Belirtilerin De\u011ferlendirilmesi: Padua Envanteri&#8217;nin T\u00fcrk Toplumunda Ge\u00e7erlik ve G\u00fcvenilirli\u011fi. <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi,16(3)<\/strong>, 179-189. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"color: #333333\">Arkar, H., Sorias, O., Tunca, Z., \u015fafak, C., Alk\u0131n, T., Akdede, B.B., \u015fahin, S., Akvardar, Y., Sar\u0131, \u00d6., \u00d6zerdem, A., Cimilli, C. (2005). Miza\u00e7 ve Karakter Envanteri&#8217;nin T\u00fcrk\u00e7e Formunun Fakt\u00f6r Yap\u0131s\u0131, Ge\u00e7erlik ve G\u00fcvenilirli\u011fi.<\/span><span style=\"color: #333333\"> <strong>T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, <\/strong><strong>16(3)<\/strong>, 190-204. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span><span> <\/span><a href=\"..\/\/\">www.istatistik.gen.tr<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span>(<a href=\"http:\/\/www.efdergi.yyu.edu.tr\/\">www.efdergi.yyu.edu.tr<\/a>) 2005, Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l \u00dcniversitesi, Elektronik E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt:1, Say\u0131: 1.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u00e7\u0131mlay\u0131c\u0131 (ke\u015ffedici, exploratory) Fakt\u00f6r Analizi konusunda G\u00fclcan B\u00fcd\u00fc\u015f, Mine Demirci, \u015febnem \u0131lhan Agan ve Ramazan \u015f\u00fckr\u00fc Parmaks\u0131z&#8217;\u0131n haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 yaz\u0131y\u0131 yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda okuyabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-94","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.istatistik.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}